مقالات

جنگ دو غول گردو: چندلر بکاریم یا فرنور؟ این تست اقلیمی تکلیف زمین شما را روشن می‌کند

نهال گردو چندلر یا فرنور + مقایسه اقلیمی ارقام

جنگ دو غول گردو: چندلر بکاریم یا فرنور؟ این تست اقلیمی تکلیف زمین شما را روشن می‌کند

انتخاب رقم گردو فقط به میزان باردهی یا شهرت یک نهال محدود نمی‌شود. ممکن است یک رقم در یک منطقه عملکرد بسیار خوبی داشته باشد، اما همان انتخاب در زمینی با سرمای دیررس، ارتفاع بالا یا فصل رشد کوتاه نتیجه متفاوتی ایجاد کند. به همین دلیل مقایسه گردو چندلر و فرنور باید از اقلیم زمین شروع شود، نه از تبلیغات فروشنده یا اختلاف قیمت نهال.

چندلر و فرنور هر دو در باغ‌های تجاری مورد توجه قرار گرفته‌اند و هر دو توانایی باردهی جانبی دارند، اما رفتار فنولوژیک آنها کاملاً یکسان نیست. پژوهش‌های انجام‌شده در مناطق مختلف نیز تفاوت زمان برگ‌دهی و عملکرد این دو رقم را نشان داده‌اند. در یک مطالعه چندساله در شرایط نیسکار ترکیه، فرنور و چندلر جزو ارقام دیر برگ‌ده بودند، در حالی که در یک پژوهش دیگر در شرایط بورسا، فرنور دیرترین برگ‌دهی را در میان ارقام بررسی‌شده داشت.

چرا انتخاب بین چندلر و فرنور از خود زمین شروع می‌شود؟

وقتی باغدار درباره رقم گردو تصمیم می‌گیرد، معمولاً اولین سؤالش این است که کدام رقم محصول بیشتری می‌دهد. این سؤال مهم است، اما هنوز سؤال اصلی نیست. ابتدا باید بدانید زمین شما در بهار چه رفتاری دارد و زمستان آن تا چه اندازه سرد می‌شود.

در باغی که سرمای دیررس بهاره دارد، چند روز اختلاف در زمان بیدار شدن جوانه‌ها می‌تواند اهمیت زیادی پیدا کند. جوانه‌ای که دیرتر باز شود، فرصت بیشتری برای عبور از دوره خطر سرما دارد. همین موضوع باعث شده ارقام دیر برگ‌ده مانند فرنور در برخی مناطق سرد و مرتفع توجه بیشتری جلب کنند.

از طرف دیگر، زمین‌هایی با فصل رشد مناسب، مدیریت دقیق و شرایط مطلوب می‌توانند ظرفیت بالایی برای کشت چندلر داشته باشند. جدول ارقام دانشگاه کالیفرنیا چندلر را رقمی با باردهی جانبی قوی، عملکرد بالا و مغز با رنگ روشن معرفی می‌کند.

بنابراین مقایسه گردو چندلر و فرنور زمانی معنا پیدا می‌کند که مشخصات رقم را کنار مشخصات زمین قرار دهید.

تست اقلیمی پنج‌مرحله‌ای؛ قبل از خرید نهال این پنج سؤال را جواب دهید

برای انتخاب رقم، لازم نیست فقط به نقشه‌های اقلیمی یا حرف فروشنده تکیه کنید. اطلاعات واقعی زمین شما هم ارزش زیادی دارد. یک تست ساده می‌تواند تصویر اولیه مناسبی ایجاد کند.

مرحله اول؛ آخرین سرمای خطرناک بهاره را پیدا کنید

به سه تا پنج سال گذشته فکر کنید. آخرین باری که درختان منطقه بعد از شروع جوانه‌زنی با سرمای جدی روبه‌رو شدند، چه زمانی بود؟

اگر تاریخ سرما تقریباً با شروع رشد درختان هم‌زمان می‌شود، رقم دیر برگ‌ده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مرحله دوم؛ ارتفاع زمین را در نظر بگیرید

دو باغ که در فاصله کمی از یکدیگر قرار دارند، الزاماً شرایط حرارتی یکسانی ندارند. اختلاف ارتفاع، شیب زمین و قرار گرفتن باغ در مسیر تجمع هوای سرد می‌تواند زمان بیدار شدن درخت را تغییر دهد.

زمین پایین‌دست یک دره ممکن است در شب‌های سرد رفتار متفاوتی نسبت به دامنه همان منطقه داشته باشد.

مرحله سوم؛ طول فصل رشد را بررسی کنید

اگر پاییز زود از راه می‌رسد، رقم باید فرصت کافی برای تکمیل رشد میوه و رسیدن محصول داشته باشد. در چنین زمینی زمان برگ‌دهی، گلدهی و برداشت را کنار هم ببینید.

مرحله چهارم؛ سابقه خسارت سرمایی را ثبت کنید

اگر در سال‌های گذشته نوک شاخه‌ها، گل‌ها یا جوانه‌های باغ مرتب آسیب دیده‌اند، این موضوع یک هشدار جدی است. انتخاب رقم بدون توجه به این سابقه می‌تواند هزینه احداث باغ را بالا ببرد.

مرحله پنجم؛ هدف اقتصادی باغ را مشخص کنید

آیا باغ برای فروش مغز روشن و باکیفیت طراحی شده است؟ و آیا برداشت مکانیزه اهمیت دارد؟ همچنین آیا زمین کوچک است و تراکم کشت برایتان اهمیت دارد؟ پاسخ این پرسش‌ها نیز انتخاب رقم را تغییر می‌دهد.

چندلر چه ویژگی‌ای دارد که آن را برای باغ‌های تجاری جذاب کرده است؟

چندلر در بسیاری از مناطق به دلیل باردهی جانبی، عملکرد مناسب و کیفیت مغز شناخته می‌شود. داده‌های دانشگاه کالیفرنیا برای چندلر، وزن متوسط حدود ۱۳.۲ گرم برای میوه، حدود ۴۹ درصد مغز و رنگ بسیار روشن مغز را ثبت کرده‌اند. همان منبع، زمان برگ‌دهی چندلر را در جدول خود ۴ آوریل و زمان برداشت را حدود ۸ اکتبر در شرایط مطالعه‌شده گزارش می‌کند. این تاریخ‌ها به اقلیم محل آزمایش مربوط هستند و نباید آنها را برای همه مناطق ثابت در نظر گرفت.

یکی از نقاط قوت چندلر، فرم باردهی آن است. بخش قابل‌توجهی از محصول روی شاخه‌های جانبی شکل می‌گیرد و همین ویژگی برای باغ‌های تجاری اهمیت دارد.

از طرف دیگر، چندلر را نباید فقط به دلیل شهرت جهانی انتخاب کرد. عملکرد یک رقم به اقلیم، مدیریت باغ، گرده‌افشانی، تغذیه، آب و کیفیت نهال نیز وابسته است.

در خرید نهال چندلر، رقم واقعی، پایه، سلامت ریشه و تطابق نهال با منطقه اهمیت بیشتری از ظاهر سبز و قد بلند نهال دارد.

فرنور چرا در زمین‌های سردسیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است؟

فرنور یک رقم فرانسوی است که از تلاقی Franquette و Lara به دست آمده و به دلیل دیر برگ‌دهی و باردهی جانبی شناخته می‌شود. منابع فنی و پژوهشی مختلف نیز دیرتر بودن زمان برگ‌دهی فرنور را نسبت به بسیاری از ارقام گزارش کرده‌اند.

در یک پژوهش انجام‌شده در بورسا، فرنور و فرنته در میان آخرین ارقام از نظر برگ‌دهی قرار داشتند. پژوهشگران همان مطالعه، عملکرد و سازگاری چند رقم را در شرایط منطقه بررسی کردند و فرنور را در کنار چند رقم دیگر برای کشت تجاری مناسب ارزیابی کردند.

این ویژگی برای زمینی که سرمای دیررس بهاره دارد، یک مزیت بالقوه ایجاد می‌کند. البته «دیر برگ‌ده بودن» به معنی مصونیت کامل از سرما نیست. اگر سرمای شدید پس از شروع رشد رخ دهد، هر رقمی می‌تواند آسیب ببیند.

فرنور همچنین در بسیاری از برنامه‌های باغداری اروپایی به عنوان رقمی مناسب برای مناطق با خطر سرمای بهاره مورد توجه قرار گرفته است.

تفاوت چندلر و فرنور را در یک نگاه ببینید

ویژگی چندلر فرنور
زمان برگ‌دهی دیر برگ‌ده بسیار دیر برگ‌ده در بسیاری از شرایط
باردهی جانبی و قوی جانبی و مناسب باغ تجاری
رنگ مغز روشن تا بسیار روشن روشن
کاربرد اصلی باغ‌های تجاری و تولید مغز باکیفیت باغ‌های تجاری، به‌ویژه مناطق با خطر سرمای بهاره
حساسیت انتخاب نیازمند توجه به سرمای دیررس مناسب‌تر برای مناطقی که تأخیر در شروع رشد اهمیت دارد
زمان برداشت بسته به اقلیم؛ در منابع کالیفرنیا حدود اوایل اکتبر بسته به اقلیم و شرایط باغ
گرده‌افشانی نیازمند برنامه مناسب گرده‌افشان استفاده از رقم گرده‌افشان مناسب مانند Fernette اهمیت دارد

این جدول یک نسخه عمومی برای تصمیم اولیه است. شرایط واقعی باغ می‌تواند نتیجه را تغییر دهد؛ بنابراین تاریخ‌های تقویمی را بدون توجه به اقلیم منطقه مبنا قرار ندهید.

اگر زمین شما سرمای دیررس دارد، کدام ویژگی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؟

در چنین زمینی، زمان شروع رشد اهمیت زیادی دارد. فرض کنید دو رقم در یک باغ کاشته شده‌اند و یکی چند روز دیرتر برگ باز می‌کند. اگر موج سرمای خطرناک پیش از شروع رشد آن رقم تمام شود، احتمال آسیب به بافت‌های حساس کاهش پیدا می‌کند.

همین منطق یکی از دلایل توجه باغداران مناطق سرد به فرنور است. پژوهش‌های اقلیمی نیز نشان داده‌اند که ارقام دیر برگ‌ده در برخی مناطق سردتر می‌توانند مزیت سازگاری داشته باشند.

با این حال، نباید از یک نکته مهم غافل شوید: ارتفاع تنها عامل تعیین‌کننده نیست. جهت شیب، گردش هوا، رطوبت، نزدیکی به منابع آبی و حتی موقعیت باغ در یک دره می‌توانند شرایط سرما را تغییر دهند.

پس اگر زمین شما سابقه سرمای دیررس دارد، قبل از انتخاب رقم باید مقایسه گردو چندلر و فرنور را با سابقه سرمای همان قطعه زمین انجام دهید.

اگر زمستان سرد است اما سرمای بهاره ندارید، تصمیم چه تغییری می‌کند؟

سرمای زمستان با سرمای دیررس بهاره یکسان نیست. در زمستان، درخت در مرحله خواب قرار دارد و مقاومت آن با زمانی که جوانه‌ها بیدار شده‌اند تفاوت دارد.

باغدار باید مشخص کند مشکل اصلی زمین چیست:

  • سرمای شدید زمستان
  • سرمای دیررس بهاره
  • کوتاه بودن فصل رشد
  • نوسان شدید دمای شب و روز
  • یخبندان در زمان گلدهی

هر کدام از این شرایط، پاسخ متفاوتی می‌طلبد.

اگر مشکل اصلی باغ فقط سرمای زمستان باشد، نباید صرفاً بر اساس همین عامل بین چندلر و فرنور تصمیم بگیرید. رقم، پایه، سلامت نهال و موقعیت زمین باید در کنار هم بررسی شوند.

نقش ارتفاع در انتخاب رقم گردو بیشتر از چیزی است که تصور می‌کنید

افزایش ارتفاع معمولاً دمای میانگین را کاهش می‌دهد و فصل رشد را کوتاه‌تر می‌کند. از طرف دیگر، در بعضی مناطق ارتفاع بالا با سرمای دیررس بهاره همراه می‌شود.

به همین دلیل باغی در ارتفاع ۱۵۰۰ متر الزاماً نسخه مشابهی با باغی در ارتفاع ۱۰۰۰ متر ندارد. حتی دو زمین در یک شهرستان می‌توانند به دلیل تفاوت ارتفاع و جهت شیب، زمان متفاوتی برای آغاز رشد درخت داشته باشند.

برای قیمت نهال هم نباید فقط رقم را ببینید. پایه، سن واقعی، روش تولید، سلامت ریشه و کیفیت پیوند می‌توانند روی ارزش واقعی نهال اثر بگذارند.

چرا تاریخ برگ‌دهی را باید جدی‌تر از تبلیغ «پربازده» بدانیم؟

عبارت پربازده به‌تنهایی اطلاعات کاملی درباره سازگاری رقم نمی‌دهد. ممکن است رقمی در یک منطقه عملکرد بالایی داشته باشد، اما در زمینی با سرمای دیررس، بخشی از ظرفیت تولید خود را به دلیل آسیب به جوانه یا گل از دست بدهد.

در مطالعه انجام‌شده در شرایط نیسکار، چندلر بالاترین عملکرد تجمعی را میان ارقام مورد مطالعه داشت. در همان پژوهش، فرنور نیز از نظر زمان برگ‌دهی در گروه ارقام دیررس قرار گرفت. این نتیجه نشان می‌دهد که باید عملکرد و فنولوژی را کنار یکدیگر دید، نه اینکه فقط یک شاخص را انتخاب کرد.

گرده‌افشانی را در مقایسه چندلر و فرنور فراموش نکنید

یکی از اشتباهات رایج این است که باغدار فقط رقم اصلی را انتخاب می‌کند و بعد به گرده‌افشانی فکر می‌کند. گردو برای تشکیل محصول مناسب به هماهنگی گل‌های نر و ماده نیاز دارد و زمان گلدهی ارقام باید با یکدیگر هماهنگ باشد.

در منابع فنی، برای چندلر ارقامی مانند Cisco، Franquette و Fernette به عنوان گرده‌افشان معرفی شده‌اند. برای فرنور نیز Fernette از گزینه‌های رایج در برنامه گرده‌افشانی است.

بنابراین طراحی باغ فقط انتخاب «چندلر یا فرنور» نیست. نسبت و محل قرارگیری ارقام گرده‌افشان هم باید از ابتدا در نقشه باغ دیده شود.

فاصله کاشت را بر اساس قدرت رشد و فرم باغ تعیین کنید

فاصله کاشت را نمی‌توان برای تمام باغ‌ها یک عدد ثابت دانست. قدرت رشد رقم، پایه، حاصلخیزی زمین، هرس، دسترسی ماشین‌آلات و هدف باغ روی این تصمیم اثر دارند.

چندلر در برخی برنامه‌های تجاری با تراکم نسبتاً بالا نیز کشت شده است، اما این موضوع به شرایط مدیریت باغ وابسته است. یک منبع فنی فاصله ۶×۵ متر را برای چندلر در سیستم‌های متراکم مطرح کرده است؛ با این حال، چنین فاصله‌ای را نباید بدون بررسی پایه، اقلیم و سیستم هرس برای همه باغ‌ها نسخه ثابت دانست.

اگر فاصله بیش از حد کم باشد، سایه‌اندازی و رقابت بین تاج‌ها افزایش پیدا می‌کند. فاصله بیش از حد زیاد نیز سطح زمین را بلااستفاده می‌گذارد و هزینه احداث هر هکتار را افزایش می‌دهد.

آیا نهال پاکوتاه برای باغ گردو انتخاب مناسبی است؟

ارتفاع کم نهال یا فرم پاکوتاه به‌تنهایی مزیت محسوب نمی‌شود. ابتدا باید مشخص شود منظور از پاکوتاه بودن چیست و این ویژگی از کجا آمده است.

در باغ‌هایی که مدیریت تاج، برداشت یا عملیات مکانیزه اهمیت زیادی دارد، فرم رشد کنترل‌شده می‌تواند جذاب باشد. با این حال، گردو در نهایت به فضای کافی برای توسعه تاج و ریشه نیاز دارد.

به همین دلیل نهال گردو پاکوتاه باید بر اساس پایه، رقم، سیستم تربیت و هدف باغ بررسی شود، نه فقط بر اساس عنوان تجاری آن.

برای بازار صادراتی فقط رقم معروف کافی نیست

بازار مقصد ممکن است روی رنگ مغز، درصد مغز، یکنواختی محصول، سلامت پوست، اندازه میوه، قابلیت فرآوری و شرایط نگهداری حساس باشد. در جدول دانشگاه کالیفرنیا، چندلر به دلیل رنگ بسیار روشن مغز و قابلیت جداسازی مناسب مغز در نیمه‌ها شناخته شده است.

این ویژگی‌ها برای بازاریابی محصول اهمیت دارند، اما محصول صادراتی نتیجه مجموعه‌ای از عملیات باغ است. مدیریت آبیاری، تغذیه، کنترل آفات، زمان برداشت، خشک‌کردن و نگهداری نیز روی کیفیت نهایی اثر می‌گذارند.

بنابراین عبارت نهال گردو صادراتی را نباید فقط یک عنوان تبلیغاتی بدانید. بهتر است از فروشنده درباره رقم، پایه، منبع نهال و ویژگی‌هایی که آن را برای هدف صادراتی مناسب می‌کند سؤال کنید.

چه زمانی چندلر انتخاب منطقی‌تری برای زمین شماست؟

اگر زمین شما سرمای دیررس شدید و مکرر ندارد و هدف اصلی، ایجاد یک باغ تجاری با رقم شناخته‌شده و بازارپسند است، چندلر می‌تواند یکی از گزینه‌های جدی باشد.

عملکرد جانبی قوی، مغز روشن و سابقه کشت گسترده باعث شده این رقم در بسیاری از برنامه‌های تجاری مورد توجه قرار گیرد. داده‌های کالیفرنیا نیز عملکرد قوی و رنگ روشن مغز را برای چندلر ثبت کرده‌اند.

با این حال، تصمیم نهایی باید با اقلیم همان زمین هماهنگ شود. اگر باغ در منطقه‌ای قرار دارد که سرمای دیررس مرتب به جوانه‌های ارقام زودتر آسیب می‌زند، بررسی فرنور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

چه زمانی فرنور ارزش بررسی جدی‌تری دارد؟

اگر زمین شما در ارتفاع بالا قرار دارد، فصل بهار ناپایدار است یا سابقه سرمای دیررس دارید، دیر برگ‌دهی فرنور می‌تواند یک ویژگی مهم باشد.

پژوهش‌های انجام‌شده در ترکیه نیز برگ‌دهی دیرتر فرنور را در مقایسه با بسیاری از ارقام نشان داده‌اند. در شرایط بورسا، فرنور و فرنته آخرین ارقام از نظر زمان برگ‌دهی بودند.

البته این نتیجه به معنی برتری مطلق فرنور نیست. اگر زمین شما اقلیم گرم‌تر و فصل رشد طولانی‌تری دارد، باید سایر ویژگی‌های اقتصادی و مدیریتی رقم را هم بررسی کنید.

قبل از خرید، سه عدد اقلیمی زمین را کنار هم بگذارید

برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر، سه اطلاعات را روی یک برگه بنویسید:

  1. میانگین زمان آخرین یخبندان بهاره
  2. زمان معمول شروع برگ‌دهی گردوهای موجود در منطقه
  3. زمان تقریبی شروع سرمای پاییز

حالا این اطلاعات را با زمان برگ‌دهی، گلدهی و برداشت رقم مورد نظر مقایسه کنید.

اگر این سه مرحله را انجام دهید، انتخاب شما از حالت «شنیدم چندلر بهتر است» یا «می‌گویند فرنور برای سرما خوب است» خارج می‌شود و به یک تصمیم مبتنی بر شرایط واقعی زمین تبدیل خواهد شد.

کیفیت نهال چگونه نتیجه این انتخاب را تغییر می‌دهد؟

حتی اگر رقم مناسبی انتخاب کنید، نهال ضعیف می‌تواند شروع باغ را خراب کند. پیوند نامناسب، ریشه ضعیف، خشک‌شدگی ریشه، اشتباه در تشخیص رقم یا سن غیرواقعی نهال، مشکلاتی هستند که بعد از انتقال به زمین هزینه بیشتری ایجاد می‌کنند.

در تولید نهال حرفه‌ای، هویت رقم باید برای باغدار روشن باشد و کیفیت ظاهری نهال نباید جای اطلاعات فنی را بگیرد. تنه سالم، محل پیوند مناسب و ریشه توسعه‌یافته از نشانه‌هایی هستند که هنگام تحویل نهال ارزش بررسی دارند.

اگر بین دو نهال با ظاهر مشابه قرار گرفتید، فقط قد نهال را مقایسه نکنید. اصالت رقم و کیفیت ریشه برای آینده باغ اهمیت بیشتری دارند.

هنگام انتخاب فروشنده، این سؤال‌ها را حتماً بپرسید

یک فروشنده معتبر باید بتواند درباره نهالی که تحویل می‌دهد اطلاعات مشخص ارائه کند. بهتر است پیش از ثبت سفارش درباره موارد زیر سؤال کنید:

  • رقم دقیق نهال چیست؟
  • پایه نهال کدام است؟
  • سن نهال چگونه تعیین شده است؟
  • نهال در چه شرایطی تولید شده است؟
  • رقم گرده‌افشان پیشنهادی چیست؟
  • نهال ریشه‌لخت است یا گلدانی؟
  • زمان مناسب کاشت در منطقه شما چه موقع است؟
  • شرایط حمل نهال چگونه خواهد بود؟

در فروش نهال، پاسخ روشن به این پرسش‌ها ارزش بیشتری از یک وعده کلی درباره باردهی فوق‌العاده دارد.

چرا ارزان‌ترین نهال همیشه انتخاب اقتصادی نیست؟

هزینه واقعی باغ در زمان خرید نهال تمام نمی‌شود. اگر نهال ضعیف باشد، احتمال جایگزینی، رشد نامتوازن و عقب افتادن باغ از برنامه اقتصادی افزایش پیدا می‌کند.

برای همین باید هزینه را در یک بازه چندساله ببینید. نهالی که کمی ارزان‌تر خریداری شده اما استقرار ضعیفی دارد، ممکن است هزینه بیشتری روی دست باغدار بگذارد.

از طرف دیگر، قیمت بالا هم به‌تنهایی تضمین کیفیت نیست. معیار اصلی باید ترکیبی از اصالت رقم، کیفیت پایه و پیوند، سلامت نهال، شرایط نگهداری و اعتبار تولیدکننده باشد.

مشاوره تخصصی برای انتخاب و خرید نهال

برای دریافت خدمات مشاوره‌ای درباره خرید نهال اصلاح شده و نهال‌های شناسنامه‌دار، آشنایی با روش صحیح کاشت و انتخاب رقم مناسب اهمیت زیادی دارد. کارشناسان نهالستان گردو پیوندی کرج می‌توانند با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، میزان سرمای زمستان، زمان گلدهی، نوع خاک، فضای کشت و هدف شما از احداث باغ، برای انتخاب نهال مناسب راهنمایی لازم را ارائه دهند.

نهالستان گردو پیوندی کرج علاوه بر تخصص در تولید گردو، ارقام مختلف نهال میوه را نیز با هدف تأمین نیاز باغداران و علاقه‌مندان به کشت انواع درختان میوه عرضه می‌کند. برای انتخاب بین ارقام مختلف، توجه به اقلیم، کیفیت نهال، زمان کاشت و هدف باغ اهمیت دارد. دریافت مشاوره پیش از سفارش می‌تواند مسیر انتخاب نهال و شروع کاشت را برای باغدار روشن‌تر کند.

جمع‌بندی

مقایسه گردو چندلر و فرنور نباید به یک جمله ساده مثل «این رقم بهتر است» خلاصه شود. هر دو رقم ویژگی‌های ارزشمندی دارند و پژوهش‌های مختلف نیز عملکرد و رفتار فنولوژیک آنها را در اقلیم‌های متفاوت بررسی کرده‌اند.

چندلر به دلیل باردهی جانبی، عملکرد مناسب و رنگ روشن مغز، گزینه مهمی برای بسیاری از باغ‌های تجاری است. فرنور نیز با برگ‌دهی دیرتر، در زمین‌هایی که سرمای دیررس بهاره یک ریسک جدی محسوب می‌شود، ارزش بررسی بیشتری پیدا می‌کند.

نویسنده: مهندس نیلوفر محمدی، کارشناس ارشد باغبانی
ویراستار یا تهیه‌کننده محتوا: دکتر سارا تهرانی
بازبینی علمی: تیم مرکز تخصصی نهالستان گردو پیوندی کرج

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *