- نهال گردو
- نهال پسته
- نهال بادام
- نهال گلابی
- نهال زیتون
- نهال فندق
- نهال آلبالو
- نهال انار
- نهال انگور
- نهال بلوبری
- نهال سیب
- نهال گیلاس
- نهال شاه بلوط
- نهال شلیل
- نهال نارنگی
- نهال شاه توت
- نهال سنجد
- نهال زرشک
- نهال سماق
- نهال نارنج
- نهال انجیر
- نهال موز
- نهال آناناس
- نهال زغال اخته
- نهال لیموترش
- نهال لیموشیرین
- نهال زردآلو
- نهال خرمالو
- نهال گوجه سبز
- نهال ازگیل
- نهال زالزالک
- نهال چیکو
- نهال گواوا
- نهال پاپایا
- نهال توت موزی
- نهال گریپ فروت
- نهال توت
- نهال کیوی
- نهال آلو
- نهال تمشک
- نهال کنار
- نهال پوملو
- نهال کامکوات
- نهال انبه
- نهال هلو
- نهال پرتقال
- نهال فلفل سیاه
- نهال به
- نهال عناب
کربنات کلسیم یا آهک آزاد خاک؛ چرا برگ‌های گردو در خاک‌های آهکی سفید می‌شوند؟
کربنات کلسیم یا آهک آزاد خاک؛ چرا برگ‌های گردو در خاک‌های آهکی سفید می‌شوند؟
وقتی برگ‌های گردو در اواسط فصل رشد به‌جای سبز تیره، رنگی زرد، سبز کم‌رنگ یا حتی سفید پیدا می‌کنند، بسیاری از باغداران بلافاصله سراغ کود آهن یا کودهای ریزمغذی می‌روند. در حالی که گاهی مشکل اصلی خودِ کمبود آهن نیست، بلکه شرایط خاک اجازه جذب مناسب آهن را به ریشه نمی‌دهد. خاک‌های آهکی، pH بالا و تجمع ترکیبات کربناته می‌توانند دسترسی ریشه به آهن، روی و بعضی عناصر دیگر را محدود کنند و در نتیجه برگ‌های جوان گردو دچار کلروز شوند.
این وضعیت به‌خصوص در باغ‌هایی دیده می‌شود که خاک درصد آهک بالایی دارد، آب آبیاری املاح زیادی وارد خاک می‌کند یا زهکشی مناسبی وجود ندارد. بنابراین پیش از هر اقدامی باید مشخص شود که با کمبود واقعی یک عنصر روبه‌رو هستیم یا خاک عنصر موجود را از دسترس ریشه خارج کرده است. شناخت تفاوت میان کربنات کلسیم، آهک آزاد، pH خاک و کلروز آهنی کمک می‌کند هزینه کوددهی بی‌هدف کاهش پیدا کند و برنامه اصلاح خاک با دقت بیشتری پیش برود.
چرا خاک آهکی برگ گردو را زرد و سفید می‌کند؟
گردو برای رشد مناسب به ریشه‌ای فعال و خاکی با تهویه، زهکشی و دسترسی متعادل به عناصر غذایی نیاز دارد. در خاک‌های آهکی، آهن موجود در خاک لزوماً به معنی آهن قابل جذب برای ریشه نیست. افزایش pH باعث می‌شود آهن به شکل‌هایی تبدیل شود که ریشه گردو توان جذب مؤثر آن‌ها را ندارد. در چنین شرایطی، حتی اگر آزمایش خاک مقدار قابل‌قبولی آهن نشان دهد، برگ‌های جوان همچنان می‌توانند نشانه‌های کمبود را نشان دهند.
کلروز آهنی معمولاً ابتدا در برگ‌های جوان ظاهر می‌شود. رگبرگ‌ها مدتی سبز باقی می‌مانند اما بافت بین رگبرگ‌ها به رنگ زرد روشن درمی‌آید. اگر مشکل ادامه پیدا کند، رنگ برگ می‌تواند به زرد بسیار کم‌رنگ نزدیک شود و در موارد شدید، بخش‌هایی از برگ حالت سفید پیدا کنند. شدت این علائم به pH، مقدار آهک، وضعیت ریشه، رطوبت خاک، دمای منطقه و میزان دسترسی گیاه به عناصر غذایی وابسته است.
درخت گردو برای جذب آهن فقط به وجود آهن در خاک نیاز ندارد؛ ریشه باید محیط مناسبی برای جذب آن داشته باشد. خاک متراکم، آبیاری سنگین، ماندگاری آب در محدوده ریشه و فعالیت ضعیف ریشه می‌توانند مشکل را تشدید کنند. بنابراین اصلاح تغذیه بدون توجه به وضعیت خاک، همیشه نتیجه پایداری ایجاد نمی‌کند.
تفاوت کربنات کلسیم با آهک آزاد خاک چیست؟
اصطلاح آهک در باغداری گاهی برای چند ترکیب متفاوت به کار می‌رود و همین موضوع باعث اشتباه در تشخیص می‌شود. کربنات کلسیم یکی از ترکیبات رایج در خاک‌های آهکی است و وجود آن می‌تواند ظرفیت خاک برای خنثی‌کردن اسیدها را افزایش دهد. در مقابل، آهک آزاد معمولاً به ترکیبات کربناته‌ای گفته می‌شود که در خاک به‌صورت قابل‌توجه حضور دارند و رفتار آن‌ها در برابر اسید یا شرایط شیمیایی خاک با دیگر شکل‌های کلسیم یکسان نیست.
برای باغدار، نکته مهم این است که صرفاً با دیدن سفیدشدگی خاک نمی‌توان مقدار آهک یا علت کلروز را تعیین کرد. آزمایش خاک اطلاعات دقیق‌تری درباره pH، آهک کل، بافت، شوری و عناصر غذایی ارائه می‌دهد. همین اطلاعات مشخص می‌کنند که آیا اصلاح خاک ضرورت دارد یا باید برنامه تغذیه و مدیریت آبیاری را تغییر داد.
گاهی باغدار مقدار زیادی ماده اصلاحی به خاک اضافه می‌کند، در حالی که مشکل اصلی از زهکشی یا شوری آب ناشی می‌شود. چنین اقدامی نه‌تنها هزینه اضافی دارد، بلکه می‌تواند تعادل شیمیایی خاک را نیز تغییر دهد.
نقش pH در سفیدشدن برگ‌های گردو
pH یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قابلیت جذب عناصر غذایی است. زمانی که pH خاک افزایش پیدا می‌کند، جذب برخی ریزمغذی‌ها دشوارتر می‌شود. آهن، روی و منگنز بیشتر تحت تأثیر این شرایط قرار می‌گیرند و علائم کمبود آن‌ها می‌تواند روی برگ‌های درخت ظاهر شود.
در خاک‌های آهکی، مشکل معمولاً فقط یک عدد بالای pH نیست. وجود کربنات‌ها، ظرفیت بافری خاک را افزایش می‌دهد؛ یعنی حتی پس از مصرف بعضی مواد اسیدی‌کننده، خاک تمایل دارد pH خود را دوباره به سمت مقدار قبلی برگرداند. به همین دلیل اصلاح خاک آهکی یک فرآیند تدریجی است و با یک نوبت کوددهی نمی‌توان انتظار تغییر دائمی داشت.
برای همین، باغدار باید پیش از انتخاب روش اصلاح، آزمایش خاک انجام دهد. مقدار pH، آهک فعال، بافت خاک و کیفیت آب آبیاری در کنار یکدیگر تصویر دقیق‌تری از وضعیت باغ ارائه می‌کنند.
آیا هر برگ زردی در گردو نشانه کمبود آهن است؟
خیر. زردشدن برگ گردو دلایل مختلفی دارد و تشخیص عجولانه می‌تواند برنامه تغذیه را به مسیر اشتباه ببرد. کمبود نیتروژن، منیزیم، روی و آهن، تنش آبی، آسیب ریشه، بیماری‌های ریشه، شوری خاک و حتی مشکلات زهکشی می‌توانند رنگ برگ را تغییر دهند.
الگوی تغییر رنگ اهمیت زیادی دارد. در کمبود آهن معمولاً برگ‌های جوان‌تر زودتر علائم را نشان می‌دهند و رگبرگ‌ها برای مدتی سبز باقی می‌مانند. در برخی کمبودهای دیگر، برگ‌های مسن‌تر زودتر تغییر رنگ می‌دهند. بررسی محل شروع علائم، سن برگ، وضعیت رگبرگ‌ها و شرایط خاک به تشخیص اولیه کمک می‌کند.
همچنین باید به ریشه توجه کرد. اگر خاک مدت زیادی خیس بماند، اکسیژن کافی به ریشه نمی‌رسد. ریشه ضعیف حتی در خاکی با ذخیره مناسب عناصر غذایی نیز نمی‌تواند تغذیه مطلوبی انجام دهد.
چرا مصرف خودسرانه کود آهن همیشه مشکل را حل نمی‌کند؟
کود آهن زمانی بهترین نتیجه را می‌دهد که نوع کود، روش مصرف و شرایط خاک با یکدیگر هماهنگ باشند. در خاک آهکی، بعضی منابع آهن خیلی سریع از دسترس ریشه خارج می‌شوند. بنابراین انتخاب شکل مناسب آهن اهمیت زیادی دارد.
مصرف بی‌برنامه کود آهن ممکن است برای مدت کوتاهی رنگ برگ را بهتر کند اما علت اصلی مشکل همچنان باقی بماند. اگر pH بالا، خاک متراکم یا آبیاری نامناسب وجود داشته باشد، دوباره علائم ظاهر می‌شوند.
برای همین بهتر است ابتدا علت اصلی مشخص شود. در باغ‌های جوان، اصلاح بستر ریشه و انتخاب روش مناسب تغذیه می‌تواند از تکرار مشکل جلوگیری کند. درختان بزرگ‌تر نیز به برنامه‌ای مرحله‌ای نیاز دارند که تغذیه، آبیاری و شرایط ریشه را هم‌زمان مدیریت کند.
بهترین روش اصلاح خاک آهکی برای باغ گردو چیست؟
اصلاح خاک آهکی به شرایط همان باغ بستگی دارد و یک نسخه ثابت برای همه زمین‌ها وجود ندارد. در قدم نخست باید آزمایش خاک و در صورت امکان آزمایش آب انجام شود. پس از آن می‌توان درباره استفاده از مواد آلی، گوگرد، کودهای مناسب، آهن کلاته یا اصلاح مدیریت آبیاری تصمیم گرفت.
افزایش ماده آلی خاک یکی از روش‌های مهم برای بهبود شرایط ریشه است. کود دامی کاملاً پوسیده، کمپوست استاندارد و سایر منابع آلی مناسب می‌توانند ساختار خاک را بهتر کنند و محیط مطلوب‌تری برای فعالیت ریشه بسازند. البته ماده آلی به‌تنهایی آهک خاک را حذف نمی‌کند، بلکه بیشتر به بهبود شرایط فیزیکی و زیستی خاک کمک می‌کند.
گوگرد نیز در برخی خاک‌های آهکی کاربرد دارد، اما اثر آن به بافت خاک، رطوبت، دما، فعالیت میکروبی و مقدار مصرف وابسته است. مصرف بیش از اندازه آن بدون آزمایش می‌تواند تعادل خاک را بر هم بزند. بنابراین مقدار و روش مصرف باید بر اساس شرایط واقعی زمین تعیین شود.
آیا اسید هیومیک می‌تواند مشکل خاک آهکی را برطرف کند؟
اسید هیومیک می‌تواند در بهبود شرایط خاک و افزایش فعالیت زیستی ریشه نقش داشته باشد، اما نباید آن را یک ماده جادویی برای حذف آهک دانست. هیومیک بیشتر به بهبود ساختمان خاک، نگهداری عناصر و ایجاد محیط مناسب‌تر برای ریشه کمک می‌کند.
اگر خاک سنگین و متراکم باشد، اضافه‌کردن هیومیک بدون اصلاح آبیاری و زهکشی نتیجه محدودی خواهد داشت. از طرف دیگر، در خاکی که ماده آلی کمی دارد، استفاده اصولی از منابع آلی می‌تواند به مرور شرایط ریشه را بهتر کند.
هدف اصلی باید ایجاد محیطی باشد که ریشه بتواند آب، اکسیژن و عناصر غذایی را با تعادل مناسب دریافت کند. در چنین شرایطی، حتی اگر خاک آهکی باشد، می‌توان شدت بسیاری از مشکلات تغذیه‌ای را کاهش داد.
نقش پایه و رقم در تحمل خاک‌های آهکی
انتخاب پایه مناسب یکی از تصمیم‌های مهم هنگام احداث باغ گردو است. همه پایه‌ها و ارقام رفتار یکسانی در خاک‌های آهکی، سنگین یا شور ندارند. قدرت ریشه، سازگاری با اقلیم و کیفیت نهال روی عملکرد بلندمدت باغ تأثیر می‌گذارد.
در زمان خرید نهال نباید فقط به ظاهر سبز و شاداب نهال توجه کرد. سلامت ریشه، محل پیوند، یکنواختی رشد، شناسنامه و مشخصات پایه اهمیت بیشتری دارند. نهالی که در زمان کاشت ریشه سالم و سیستم ریشه‌ای متعادل داشته باشد، شانس بیشتری برای استقرار مناسب خواهد داشت.
برای مناطق دارای سرمای دیررس، انتخاب نهال گردو دیرگل نیز می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. زمان گلدهی رقم باید با اقلیم منطقه هماهنگ باشد تا خطر آسیب سرمای بهاره کاهش پیدا کند. البته دیرگل‌بودن به‌تنهایی مشکل خاک آهکی را حل نمی‌کند و باید آن را در کنار ویژگی‌های پایه، خاک و آب بررسی کرد.
برنامه تغذیه گردو در خاک آهکی چگونه باشد؟
در خاک آهکی بهتر است برنامه تغذیه بر اساس آزمایش و مشاهده علائم واقعی تنظیم شود. مصرف متعادل نیتروژن، فسفر و پتاسیم در کنار ریزمغذی‌ها می‌تواند رشد متوازن درخت را پشتیبانی کند، اما افزایش بی‌رویه یک عنصر ممکن است جذب عنصر دیگری را کاهش دهد.
آهن، روی و منگنز در چنین خاک‌هایی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. محلول‌پاشی برخی ریزمغذی‌ها می‌تواند برای رفع سریع علائم مفید باشد، در حالی که اصلاح تغذیه از مسیر خاک به مدیریت بلندمدت کمک می‌کند. انتخاب روش مصرف باید با توجه به سن درخت، شدت کمبود و شرایط اقلیمی انجام شود.
درختی که رشد رویشی بیش از حد دارد نیز الزاماً تغذیه مطلوبی ندارد. توازن رشد شاخه، برگ، ریشه و میوه اهمیت بیشتری از افزایش یک شاخص تغذیه‌ای دارد. برنامه کوددهی باید همین تعادل را هدف بگیرد.
نقش آب آبیاری در تشدید مشکل خاک آهکی
کیفیت آب آبیاری گاهی عامل پنهان افزایش مشکلات خاک است. آب دارای بی‌کربنات بالا می‌تواند در طول زمان روی pH و شرایط جذب عناصر اثر بگذارد. اگر باغدار فقط خاک را آزمایش کند و کیفیت آب را نادیده بگیرد، ممکن است علت تکرار علائم را پیدا نکند.
آزمایش آب باید پارامترهایی مانند pH، EC، بی‌کربنات و سایر شاخص‌های مهم را مشخص کند. سپس می‌توان درباره نحوه مدیریت آبیاری و در صورت نیاز روش‌های اصلاح آب تصمیم گرفت.
آبیاری سنگین و فاصله‌های نامناسب نیز وضعیت ریشه را بدتر می‌کنند. بهتر است مقدار و زمان آبیاری با بافت خاک، سن درخت، فصل و شرایط آب‌وهوایی هماهنگ شود.
چگونه قبل از احداث باغ خاک آهکی را بررسی کنیم؟
پیش از کاشت، نمونه‌برداری اصولی خاک ارزش زیادی دارد. نمونه را نباید فقط از یک نقطه زمین برداشت کرد؛ چون تغییرات بافت و آهک در قسمت‌های مختلف باغ می‌تواند قابل‌توجه باشد. نمونه‌های نماینده از عمق مناسب باید تهیه و برای آزمایش ارسال شوند.
نتایج آزمایش باید شامل pH، EC، بافت، ماده آلی، آهک و عناصر غذایی مهم باشد. در صورت وجود آب آبیاری از چاه یا منابع زیرزمینی، آزمایش آب نیز تصویر کامل‌تری ارائه می‌دهد.
جدول زیر مهم‌ترین شاخص‌هایی را که در بررسی اولیه خاک آهکی باید دنبال کنید نشان می‌دهد:
| شاخص | چرا اهمیت دارد؟ | نتیجه‌ای که باید بررسی شود |
|---|---|---|
| pH | تعیین‌کننده قابلیت جذب بسیاری از عناصر | بالا بودن pH و شدت قلیایی بودن |
| آهک خاک | نشان‌دهنده ظرفیت بالای خاک برای حفظ pH | مقدار آهک کل و فعال |
| EC | بررسی شوری خاک | احتمال ایجاد تنش نمکی |
| بافت | تعیین‌کننده نفوذ آب و هوا | سبک، متوسط یا سنگین بودن |
| ماده آلی | مرتبط با ساختمان و فعالیت زیستی خاک | کمبود یا وضعیت مناسب |
| آهن و روی | بررسی وضعیت تغذیه‌ای درخت | مقدار قابل جذب و الگوی کمبود |
| کیفیت آب | بررسی اثر آب بر خاک | EC، بی‌کربنات و pH |
اشتباه رایج؛ ریختن آهک بیشتر روی خاک آهکی
یکی از اشتباهات جدی در باغ‌های دارای خاک آهکی، افزودن مواد آهکی بیشتر بدون انجام آزمایش است. اگر خاک از قبل مقدار زیادی ترکیبات کربناته داشته باشد، اضافه‌کردن آهک می‌تواند شرایط قلیایی را تشدید کند و جذب بعضی ریزمغذی‌ها را دشوارتر کند.
هر ماده اصلاحی باید با هدف مشخص وارد برنامه مدیریت خاک شود. پیش از مصرف، باغدار باید بداند مشکل خاک چیست، چه مقدار اصلاح نیاز دارد و چه مدت بعد باید نتیجه را ارزیابی کند.
به همین دلیل، نسخه یکسان برای همه باغ‌ها منطقی نیست. دو زمین با ظاهر مشابه می‌توانند از نظر pH، آهک، شوری، بافت و کیفیت آب تفاوت زیادی داشته باشند.
آیا کربنات کلسیم باعث سفیدشدن مستقیم برگ گردو می‌شود؟
کربنات کلسیم به‌طور مستقیم برگ گردو را سفید نمی‌کند. ارتباط اصلی آن با سفیدشدن یا زردشدن برگ، از مسیر تغییر شرایط شیمیایی خاک و کاهش قابلیت جذب بعضی عناصر شکل می‌گیرد. در این میان، کمبود آهن یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد کلروز بین‌رگبرگی در برگ‌های جوان است.
اگر برگ‌ها ابتدا سبز روشن شوند، رگبرگ‌ها سبز بمانند و سپس بخش‌های بین رگبرگ‌ها زرد یا سفید شوند، احتمال کلروز آهنی بیشتر می‌شود. با این حال، تشخیص قطعی باید با توجه به آزمایش خاک، شرایط ریشه و سایر علائم انجام شود.
در خاک‌های آهکی، مدیریت تغذیه باید به جای تمرکز صرف بر مقدار عنصر موجود، روی قابلیت جذب آن تمرکز کند. این نگاه تفاوت مهمی میان یک برنامه علمی و کوددهی تجربی ایجاد می‌کند.
انتخاب نهال مناسب برای زمین‌های آهکی
اگر زمین هنوز برای احداث باغ آماده نشده است، انتخاب نهال سازگار می‌تواند بخشی از ریسک آینده را کاهش دهد. کیفیت پایه و پیوند، سلامت ریشه و سازگاری رقم با اقلیم منطقه باید در کنار وضعیت خاک بررسی شوند.
نهال گردو پیوندی استاندارد می‌تواند برای باغدارانی که هدف آن‌ها رسیدن به باغ یکنواخت و مدیریت‌شده است، گزینه مناسبی باشد؛ البته نوع پایه و رقم باید با شرایط منطقه هماهنگ شود. خرید نهال بدون توجه به پایه، شناسنامه و سلامت ریشه می‌تواند در سال‌های بعد هزینه‌های بیشتری ایجاد کند.
در چنین شرایطی، مشورت با نهالستان معتبر و ارائه نتیجه آزمایش خاک به کارشناس، مسیر انتخاب را دقیق‌تر می‌کند. باغدار می‌تواند قبل از سفارش، اطلاعات مربوط به pH، آهک، شوری و اقلیم منطقه را در اختیار کارشناس قرار دهد تا انتخاب رقم و پایه با نگاه فنی انجام شود.
چگونه فروش نهال را با شرایط واقعی باغ هماهنگ کنیم؟
انتخاب نهال باید از شرایط واقعی باغ شروع شود، نه از نام یک رقم محبوب. زمین آهکی، منطقه سردسیر، آب شور یا اقلیم گرم هرکدام محدودیت خاص خود را دارند. بنابراین هنگام فروش نهال گردو حرفه‌ای، ارائه مشخصات کامل نهال و توضیح سازگاری آن با شرایط باغ اهمیت زیادی دارد.
باغدار نیز بهتر است پیش از سفارش درباره پایه، رقم، زمان کاشت، نیاز آبی، شرایط خاک و سلامت نهال پرس‌وجو کند. نهالی که برای یک منطقه مناسب است، الزاماً برای زمین دیگری نتیجه مشابهی ایجاد نمی‌کند.
در نهایت، اصلاح خاک آهکی یک فرآیند مدیریتی است و نه یک اقدام یک‌باره. با آزمایش منظم، کنترل کیفیت آب، مدیریت آبیاری، افزایش ماده آلی و انتخاب پایه و رقم مناسب می‌توان شرایط ریشه گردو را بهبود داد و شدت علائم تغذیه‌ای را کاهش داد.
مشاوره تخصصی برای انتخاب و خرید نهال
برای دریافت خدمات مشاوره‌ای درباره خرید نهال اصلاح شده و نهال‌های شناسنامه‌دار، همچنین آشنایی با روش صحیح کاشت گردو و انتخاب نهال مناسب، اهمیت زیادی دارد. کارشناسان نهالستان گردو پیوندی کرج می‌توانند با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، میزان سرمای زمستان، زمان گلدهی، نوع خاک، فضای کشت و هدف شما از احداث باغ، برای انتخاب نهال مناسب راهنمایی لازم را ارائه دهند.
نهالستان گردو پیوندی کرج علاوه بر تخصص در تولید گردو، ارقام مختلف نهال میوه را نیز با هدف تأمین نیاز باغداران و علاقه‌مندان به کشت انواع درختان میوه عرضه می‌کند. برای انتخاب بین ارقام مختلف، توجه به اقلیم، کیفیت نهال، زمان کاشت و هدف باغ اهمیت دارد. دریافت مشاوره پیش از سفارش می‌تواند مسیر انتخاب نهال و شروع کاشت را برای باغدار روشن‌تر کند.
جمع‌بندی
خاک آهکی لزوماً به معنی نامناسب‌بودن زمین برای کاشت گردو نیست، اما مدیریت چنین خاکی به دقت بیشتری نیاز دارد. افزایش pH و وجود ترکیبات کربناته می‌تواند جذب آهن و بعضی ریزمغذی‌ها را محدود کند و درخت را با کلروز و تغییر رنگ برگ روبه‌رو سازد. به همین دلیل، دیدن برگ‌های زرد یا سفید نباید به‌تنهایی دلیل کافی برای مصرف خودسرانه کود باشد.
آزمایش خاک و آب، بررسی وضعیت ریشه، مدیریت آبیاری، افزایش ماده آلی، انتخاب شکل مناسب کودهای ریزمغذی و استفاده از پایه و رقم سازگار، مجموعه اقداماتی هستند که می‌توانند شرایط باغ را بهبود دهند. اگر علت اصلی سفیدشدن برگ‌ها به‌درستی شناسایی شود، باغدار می‌تواند به‌جای آزمون و خطای پرهزینه، برنامه‌ای هدفمند برای تغذیه و اصلاح خاک داشته باشد.
شناسنامه مقاله :
نویسنده : مهندس نیلوفر محمدی ، کارشناس ارشد باغبانی
نوشته شده توسط : دکتر سارا تهرانی
بازبینی علمی : تیم مرکز تخصصی نهالستان گردو پیوندی کرج / gerdo.org
اخرین به روزرسانی : 1405/07/1