- نهال گردو
- نهال پسته
- نهال بادام
- نهال گلابی
- نهال زیتون
- نهال فندق
- نهال آلبالو
- نهال انار
- نهال انگور
- نهال بلوبری
- نهال سیب
- نهال گیلاس
- نهال شاه بلوط
- نهال شلیل
- نهال نارنگی
- نهال شاه توت
- نهال سنجد
- نهال زرشک
- نهال سماق
- نهال نارنج
- نهال انجیر
- نهال موز
- نهال آناناس
- نهال زغال اخته
- نهال لیموترش
- نهال لیموشیرین
- نهال زردآلو
- نهال خرمالو
- نهال گوجه سبز
- نهال ازگیل
- نهال زالزالک
- نهال چیکو
- نهال گواوا
- نهال پاپایا
- نهال توت موزی
- نهال گریپ فروت
- نهال توت
- نهال کیوی
- نهال آلو
- نهال تمشک
- نهال کنار
- نهال پوملو
- نهال کامکوات
- نهال انبه
- نهال هلو
- نهال پرتقال
- نهال فلفل سیاه
- نهال به
- نهال عناب
قطع آب در شهریور ماه؛ ترفند باغداران حرفهای برای چوبی شدن ساقه نهال و فرار از یخزدگی
قطع آب در شهریور ماه؛ ترفند باغداران حرفهای برای چوبی شدن ساقه نهال و فرار از یخزدگی
شهریور برای نهال گردو فقط ماه آخر تابستان نیست؛ این ماه مرحلهای حساس برای آماده شدن نهال جهت ورود به پاییز و زمستان محسوب میشود. در این زمان رشد نرم و سریع شاخهها باید کمکم متوقف شود تا ساقه فرصت کافی برای چوبی شدن پیدا کند. اگر آبیاری بدون توجه به وضعیت رشد ادامه پیدا کند، نهال ممکن است تا اواخر فصل همچنان شاخههای سبز و لطیف تولید کند. چنین رشدی در برابر نخستین سرمای پاییز مقاومت کمی دارد و احتمال آسیب جوانه و سرشاخه را افزایش میدهد.
در طرف مقابل، قطع ناگهانی و کامل آب نیز همیشه راهکار درستی نیست. ریشه نهال هنوز فعالیت دارد و برای حفظ بافتهای زنده، جذب عناصر غذایی و تکمیل فرایند آمادهسازی زمستانی به رطوبت نیاز دارد. بنابراین مفهوم قطع آب نهال گردو در شهریور به معنی تشنه نگه داشتن نهال یا خشک کردن خاک اطراف ریشه نیست. باغدار حرفهای میزان آب را با سن نهال، نوع خاک، دمای هوا، بارندگی، رشد شاخه و وضعیت ریشه هماهنگ میکند.
چرا شهریور برای ساقه نهال گردو یک ماه سرنوشتساز است؟
نهال گردو در طول بهار و تابستان انرژی زیادی را صرف تولید برگ، شاخه و ریشه میکند. گرمای تابستان نیز سرعت رشد اندامهای سبز را بالا میبرد. با نزدیک شدن به پاییز، گیاه باید مسیر رشد خود را تغییر دهد. ساقه جوان کمکم ترکیبات ساختاری بیشتری در بافت خود ذخیره میکند و حالت نرم و علفی شاخه کاهش مییابد.
چوبی شدن ساقه اهمیت زیادی دارد، زیرا شاخهای که بافت نرم و آبدار دارد، در برابر سرمای ناگهانی آسیبپذیرتر است. سرمای زودرس میتواند آب موجود در بافتهای جوان را تحت تأثیر قرار دهد و به جوانهها و سرشاخهها آسیب بزند. هرچه نهال فرصت بیشتری برای تکمیل رشد و ورود به خواب زمستانی داشته باشد، تحمل آن در برابر تغییرات دمایی بهتر خواهد بود.
البته باغدار نباید فقط به تقویم نگاه کند. ممکن است یک منطقه در شهریور هنوز گرمای شدید داشته باشد و منطقهای دیگر از اواخر این ماه وارد هوای خنک پاییزی شود. بنابراین تاریخ کاهش آب برای همه باغها یکسان نیست.
قطع آب نهال گردو در شهریور دقیقاً یعنی چه؟
وقتی باغداران باتجربه از کاهش یا قطع آب در شهریور صحبت میکنند، منظورشان معمولاً حذف کامل رطوبت از خاک نیست. هدف اصلی، کاهش رشد رویشی اضافی و جلوگیری از تحریک نهال برای تولید شاخههای نرم و تازه است.
برای رسیدن به این هدف، آبیاری را میتوان در چند مرحله کاهش داد. فاصله بین نوبتهای آبیاری افزایش پیدا میکند و حجم آب نیز با توجه به وضعیت خاک تنظیم میشود. در خاکهای سنگین، رطوبت مدت بیشتری باقی میماند. خاک شنی و سبک، آب را سریعتر از دست میدهد و ممکن است به فاصله کوتاهتری بین نوبتها نیاز داشته باشد.
یک نکته مهم را نباید فراموش کرد: ریشه نهال گردو برای ادامه فعالیت خود به اکسیژن و رطوبت متعادل نیاز دارد. خاک کاملاً خشک، مخصوصاً در گرمای شهریور، میتواند به ریشههای مویین فشار وارد کند. بنابراین کاهش آبیاری باید حسابشده باشد، نه احساسی و ناگهانی.
از کجا بفهمیم نهال آماده کاهش آبیاری شده است؟
برای تصمیمگیری بهتر، چند نشانه را کنار هم قرار دهید. هیچ علامت واحدی به تنهایی نمیتواند زمان مناسب کاهش آب را مشخص کند.
به این موارد توجه کنید:
- سرعت تولید شاخههای سبز جدید کاهش پیدا کرده است
- نوک شاخهها حالت نرم و کاملاً علفی ندارد
- فاصله بین رشدهای جدید کمتر شده است
- برگها رنگ طبیعی و استحکام مناسب دارند
- خاک اطراف ریشه هنوز رطوبت متعادل دارد
- دمای شبانه نسبت به تابستان کاهش پیدا کرده است
- نهال وارد مرحله کاهش رشد رویشی شده است
اگر نوک شاخه هنوز رشد بسیار فعال دارد، کاهش شدید آب میتواند به نهال فشار وارد کند. در چنین شرایطی بهتر است ابتدا شدت رشد را ارزیابی کنید و سپس فاصله آبیاری را تغییر دهید.
آیا قطع کامل آب میتواند نهال گردو را چوبی کند؟
این تصور که هرچه آب کمتر شود، ساقه سریعتر چوبی میشود، همیشه درست نیست. گیاه برای تکمیل فرایندهای طبیعی خود به آب نیاز دارد. کمآبی شدید میتواند فتوسنتز را کاهش دهد، برگها را تحت فشار قرار دهد و فعالیت ریشه را محدود کند.
چوبی شدن ساقه نتیجه مجموعهای از شرایط است. کاهش تدریجی رشد، کوتاه شدن طول روز، تغییر دمای شب و روز و روند طبیعی ورود گیاه به خواب زمستانی در این فرایند نقش دارند. مدیریت آبیاری فقط یکی از عوامل این مجموعه است.
پس هدف باغدار باید ایجاد یک تنش ملایم و کنترلشده باشد، نه خشکاندن نهال. اگر خاک تا عمق محل استقرار ریشه کاملاً خشک شود، نهال به جای آماده شدن برای زمستان، انرژی خود را صرف مقابله با تنش خشکی میکند.
برنامه کاهش آب شهریور برای نهال گردو چگونه باشد؟
برنامه آبیاری باید با سن نهال و شرایط خاک هماهنگ شود. نهال یکساله با درخت چندساله تفاوت زیادی دارد. ریشه نهال جوان هنوز حجم محدودی از خاک را در اختیار دارد و سریعتر از ناحیه ریشه درخت بالغ تحت تأثیر کمآبی قرار میگیرد.
در یک باغ معمولی میتوان کاهش آب را به شکل تدریجی اجرا کرد. ابتدا فاصله میان دو نوبت آبیاری کمی بیشتر شود. سپس وضعیت رطوبت خاک بررسی شود. اگر خاک در عمق ریشه هنوز رطوبت کافی دارد، نوبت بعدی را میتوان کمی عقب انداخت.
یک برنامه نمونه برای شرایط عادی میتواند چنین الگویی داشته باشد:
| وضعیت نهال و خاک | رویکرد مناسب در شهریور | نکته مهم |
|---|---|---|
| نهال تازهکاشت با خاک سبک | کاهش ملایم فاصله آبیاری | خشکی شدید ریشه خطرناک است |
| نهال یکساله با رشد فعال | کاهش تدریجی حجم آب | شاخههای نرم را زیر نظر بگیرید |
| نهال سالم در خاک متوسط | افزایش فاصله بین آبیاریها | رطوبت عمق ریشه را بررسی کنید |
| خاک سنگین و رسی | آبیاری با فاصله بیشتر | خطر ماندگاری آب را جدی بگیرید |
| هوای شهریور بسیار گرم | کاهش شدید مناسب نیست | تنش گرما و خشکی همزمان خطرناک است |
| شروع خنکی پاییزی | کاهش تدریجی آب منطقیتر است | رشد جدید را کنترل کنید |
این جدول یک نسخه ثابت برای تمام باغها نیست. مقدار واقعی آب باید با بافت خاک، دمای منطقه، بارندگی و وضعیت نهال هماهنگ شود.
اشتباه خطرناک؛ قطع آب فقط به خاطر رسیدن شهریور
تقویم به تنهایی نمیتواند درباره آب تصمیم بگیرد. اگر باغدار بدون توجه به شرایط واقعی باغ، در یک تاریخ مشخص آب را کاملاً قطع کند، احتمال تنش خشکی افزایش پیدا میکند.
برای مثال، ممکن است شهریور یک منطقه هنوز دمای روزانه بالایی داشته باشد. خاک نیز در چند روز پشت سر هم خشک شود. در چنین شرایطی قطع کامل آب فشار زیادی به ریشه وارد میکند. نهال به جای آماده شدن آرام برای زمستان، با کمبود آب، گرما و تابش شدید مقابله خواهد کرد.
در مقابل، باغی را تصور کنید که شهریور خنکتری دارد و خاک آن رطوبت را مدت زیادی حفظ میکند. ادامه آبیاری سنگین در این شرایط میتواند رشد سبز جدید را تحریک کند و رطوبت اضافی نیز اطراف ریشه باقی بماند.
بنابراین باغدار باید وضعیت واقعی خاک و نهال را معیار تصمیم قرار دهد.
چطور بفهمیم خاک هنوز برای ریشه رطوبت کافی دارد؟
یکی از سادهترین روشها، بررسی خاک در عمق واقعی ریشه است. نگاه کردن به سطح خاک همیشه نتیجه دقیقی نمیدهد. ممکن است سطح خاک خشک به نظر برسد، اما لایه پایینتر هنوز رطوبت مناسبی داشته باشد.
یک نمونه کوچک از خاک اطراف محدوده ریشه بردارید و با دست بافت آن را بررسی کنید. خاکی که کمی رطوبت دارد و به شکل ضعیف به هم میچسبد، با خاک کاملاً خشک تفاوت دارد. اگر خاک مانند گرد و غبار از هم جدا شود، نهال احتمالاً به تنش خشکی نزدیک شده است.
در باغهای بزرگ، استفاده از روشهای دقیقتر مانند سنجش رطوبت خاک نیز میتواند تصمیمگیری را آسانتر کند. این روش بهخصوص در مناطقی که آب محدود دارند، ارزش زیادی دارد.
رابطه آب زیاد و دیر چوبی شدن ساقه نهال گردو
آب فراوان همراه با تغذیه نیتروژنه و گرمای تابستان میتواند رشد رویشی را افزایش دهد. چنین شرایطی برای رشد بهاره مفید است، اما ادامه آن تا پایان تابستان همیشه نتیجه مطلوبی ندارد.
اگر نهال مرتباً آب فراوان دریافت کند و شرایط محیطی نیز رشد را تحریک کند، تولید شاخههای تازه ادامه پیدا میکند. این شاخهها فرصت کافی برای تکمیل بافت چوبی خود ندارند. در نتیجه نخستین سرمای جدی پاییز میتواند به سرشاخههای جوان آسیب بزند.
البته نمیتوان گفت هر آبیاری در شهریور باعث دیر چوبی شدن ساقه میشود. شدت آب، نوع خاک، دمای محیط و وضعیت تغذیه همگی روی رشد اثر دارند. مدیریت حرفهای یعنی ایجاد تعادل میان نیاز آبی ریشه و نیاز گیاه به کاهش رشد رویشی.
نقش کود نیتروژن در شهریور؛ چرا زیادهروی خطرناک است؟
یکی از خطاهای رایج در اواخر تابستان، مصرف بیبرنامه کودهای نیتروژنه است. نیتروژن رشد برگ و شاخه را تقویت میکند. اگر باغدار در زمانی که نهال باید آرامآرام وارد مرحله پاییزی شود، نیتروژن زیادی در اختیار گیاه بگذارد، رشد نرم ادامه پیدا میکند.
این موضوع در کنار آبیاری سنگین اهمیت بیشتری دارد. آب و نیتروژن هر دو میتوانند رشد رویشی را تقویت کنند. بنابراین مدیریت شهریور فقط به شیر آب مربوط نیست. برنامه تغذیه نیز باید با مرحله رشد نهال هماهنگ باشد.
در این مرحله بهتر است قبل از هر تصمیم درباره کود، وضعیت خاک و نیاز واقعی نهال بررسی شود. مصرف کورکورانه کود میتواند تعادل رشد را بر هم بزند.
قطع آب و خطر یخزدگی؛ رابطه واقعی این دو چیست؟
یخزدگی پاییزی فقط به میزان آب آبیاری ارتباط ندارد. ساختار ساقه، زمان ورود به خواب، سلامت نهال، وضعیت جوانهها و شدت سرمای ناگهانی نیز اهمیت دارند.
کاهش تدریجی آبیاری میتواند به کنترل رشد نرم کمک کند، اما نمیتوان آن را یک روش قطعی برای جلوگیری از سرمازدگی دانست. اگر یک موج سرمای شدید خیلی زود وارد منطقه شود، حتی نهال سالم نیز ممکن است آسیب ببیند.
برای کاهش ریسک سرما، باغدار باید چند عامل را همزمان مدیریت کند:
- انتخاب رقم متناسب با اقلیم
- انتخاب نهال سالم و سازگار
- کنترل رشد رویشی در پایان تابستان
- جلوگیری از آبیاری سنگین و بیدلیل
- مدیریت تغذیه در اواخر فصل
- توجه به پیشبینی سرمای زودرس
- محافظت از نهالهای جوان در مناطق سردسیر
این نگاه چندعاملی نتیجه بهتری از تمرکز روی یک تکنیک به تنهایی دارد.
اگر شهریور بارندگی داشتیم، باز هم آب را قطع کنیم؟
خیر، بارندگی را باید جزئی از برنامه آبیاری حساب کرد. اگر بارش مناسب خاک را تا عمق ریشه مرطوب کرده باشد، آبیاری مجدد ضرورتی ندارد. ادامه دادن آب بعد از بارندگی میتواند خاک را بیش از نیاز خیس کند.
از طرف دیگر، یک بارش سطحی همیشه نیاز آبی نهال را تأمین نمیکند. ممکن است چند میلیمتر باران فقط لایه بالایی خاک را مرطوب کند و به عمق ریشه نرسد.
به همین دلیل، پس از بارندگی بهتر است خاک را در عمق ریشه بررسی کنید. مقدار بارش، نوع خاک و شدت تبخیر نیز در تصمیم نهایی نقش دارند.
نهال تازهکاشت با نهال چندساله یک نسخه آبیاری ندارد
سن نهال یکی از مهمترین عوامل تصمیمگیری است. نهال تازهکاشت هنوز سیستم ریشه گستردهای ندارد و نمیتواند مانند یک درخت بالغ از حجم زیادی از خاک آب دریافت کند.
نهال چندساله معمولاً ریشه گستردهتری دارد و بهتر میتواند تغییرات کوتاهمدت رطوبت را تحمل کند. همین تفاوت باعث میشود برنامه قطع آب نهال گردو در شهریور برای یک نهال یکساله با نهال چندساله یکسان نباشد.
برای نهال جوان، کاهش آب باید آهستهتر و با کنترل بیشتری انجام شود. اگر نهال در اواخر تابستان هنوز رشد فعال دارد، ابتدا باید علت آن مشخص شود. گاهی گرمای زیاد، تغذیه نامتعادل یا آبیاری بیش از حد دلیل رشد طولانی شاخههاست.
سه نشانه که میگوید در قطع آب زیادهروی کردهاید
کاهش آب باید نهال را وارد مرحله آرامتر رشد کند، نه اینکه برگ و شاخه را تحت فشار شدید قرار دهد. اگر نشانههای زیر را دیدید، برنامه آبیاری را دوباره ارزیابی کنید:
- برگها در ساعات خنک نیز حالت افتاده دارند.
- خاک در عمق ریشه کاملاً خشک شده است.
- نوک شاخهها و برگهای جوان علائم سوختگی یا خشکی نشان میدهند.
در چنین شرایطی ادامه کاهش آب بدون بررسی علت میتواند به ریشه آسیب بزند. ابتدا رطوبت خاک را بررسی کنید و سپس بر اساس شرایط واقعی باغ تصمیم بگیرید.
سه نشانه که میگوید آبیاری شهریور هنوز بیش از نیاز است
طرف دیگر ماجرا نیز اهمیت دارد. اگر خاک مدت طولانی خیس بماند و نهال همچنان رشد نرم داشته باشد، برنامه آب نیاز به اصلاح دارد.
نشانههای مهم عبارتاند از:
- رشد طولانی و سبز شاخهها در اواخر فصل
- ماندگاری رطوبت زیاد در خاک
- ادامه رشد رویشی با وجود نزدیک شدن هوای خنک
در خاکهای سنگین، این مشکل جدیتر میشود. آب دیرتر از ناحیه ریشه خارج میشود و آبیاری اضافی میتواند شرایط نامناسبی برای ریشه ایجاد کند.
باغدار حرفهای چه زمانی آبیاری را دوباره تنظیم میکند؟
تصمیم آبیاری باید پویا باشد. یعنی باغدار در شهریور یک برنامه ثابت نمینویسد و تا پایان فصل بدون تغییر اجرا نمیکند. دمای هوا، بارندگی، رطوبت خاک و رشد نهال هر چند روز یکبار شرایط تازهای ایجاد میکنند.
اگر موج گرما وارد منطقه شود، نیاز آبی افزایش پیدا میکند. وقتی دما کاهش پیدا کند و شبها خنک شوند، مصرف آب نیز کمتر میشود. بارندگی طبیعی نیز برنامه را تغییر میدهد.
این انعطاف یکی از تفاوتهای مدیریت حرفهای با آبیاری تقویمی است. هدف، رساندن آب به ریشه در زمان مورد نیاز است؛ نه اجرای یک عدد ثابت در تمام شرایط.
انتخاب نهال مناسب، مدیریت آب شهریور را هم آسانتر میکند
کیفیت نهال از همان روز اول روی مدیریت باغ اثر میگذارد. نهال ضعیف، ریشه آسیبدیده یا نهالی که با اقلیم منطقه سازگاری ندارد، در برابر تنش آب و دما حساستر عمل میکند. در نتیجه باغدار مجبور میشود برای حفظ آن، مدیریت دقیقتری داشته باشد.
هنگام فروش نهال گردو نیز نباید فقط ارتفاع ساقه یا تعداد برگ را معیار قرار داد. سلامت ریشه، محل پیوند، رقم، سن نهال و سازگاری با منطقه اهمیت بیشتری دارند.
برای احداث باغ تجاری، انتخاب نهال مناسب باید پیش از برنامهریزی آبیاری انجام شود. یک انتخاب درست، بسیاری از مشکلات سالهای بعد را کاهش میدهد.
قیمت نهال فقط یک عدد نیست؛ هزینه اشتباه در احداث باغ را هم حساب کنید
گاهی باغدار برای کاهش هزینه اولیه، نهال ضعیف یا نامطمئن انتخاب میکند. این تصمیم ممکن است در ظاهر اقتصادی باشد، اما هزینه جایگزینی نهال خشکشده، تأخیر رشد و عقب افتادن باردهی را نیز باید در نظر گرفت.
در نتیجه قیمت نهال گردو تنها زمانی معنا پیدا میکند که کیفیت ریشه، اصالت رقم، سلامت پیوند و سازگاری نهال با منطقه را کنار آن ببینیم. نهال ارزان اما ناسالم میتواند هزینه بیشتری روی دست باغدار بگذارد.
همین نگاه اقتصادی در برنامه آبیاری هم اهمیت دارد. مصرف بیهدف آب هزینه باغ را بالا میبرد، اما کمآبی شدید نیز خسارت ایجاد میکند. مدیریت درست همیشه به دنبال نقطه تعادل است.
اشتباهات رایج باغداران هنگام کاهش آب در شهریور
چند اشتباه بیشتر از بقیه تکرار میشوند و میتوانند روند آماده شدن نهال برای پاییز را مختل کنند:
- قطع ناگهانی آب فقط به دلیل رسیدن شهریور
- مقایسه برنامه آبیاری دو باغ با خاک متفاوت
- توجه نکردن به دمای واقعی منطقه
- آبیاری سنگین پس از یک بارندگی مناسب
- مصرف زیاد کود نیتروژنه در اواخر تابستان
- بررسی نکردن رطوبت عمق ریشه
- یکسان دانستن نیاز آبی نهال یکساله و درخت بالغ
- ادامه آبیاری سنگین هنگام کاهش دمای شبانه
اصلاح همین چند خطا میتواند برنامه آبیاری را بسیار منطقیتر کند.
آیا این روش برای همه مناطق ایران مناسب است؟
خیر. اقلیم ایران تنوع بسیار زیادی دارد و شهریور در مناطق مختلف شرایط یکسانی ندارد. یک باغ گردو در منطقه سردسیر، شرایط متفاوتی نسبت به باغی در اقلیم گرم و خشک تجربه میکند.
در مناطق گرم، قطع زودهنگام آب میتواند تنش خشکی ایجاد کند. در مناطق خنکتر، کاهش تدریجی آبیاری ممکن است زودتر معنا پیدا کند. حتی در یک شهرستان نیز اختلاف ارتفاع، بافت خاک و میزان تابش میتواند برنامه آب را تغییر دهد.
بنابراین بهتر است عبارت «قطع آب در شهریور» را به شکل یک اصل انعطافپذیر ببینیم، نه یک دستور ثابت برای تمام باغها.
مشاوره تخصصی برای انتخاب و خرید نهال
برای دریافت خدمات مشاورهای درباره خرید نهال اصلاح شده و نهالهای شناسنامهدار، همچنین آشنایی با روش صحیح کاشت گردو، انتخاب بذر سالم و مناسب و تشخیص نهال باکیفیت، اهمیت زیادی دارد. کارشناسان نهالستان گردو پیوندی کرج میتوانند با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، میزان سرمای زمستان، زمان گلدهی، نوع خاک، فضای کشت و هدف شما از احداث باغ، برای انتخاب بذر یا نهال مناسب راهنمایی لازم را ارائه دهند.
نهالستان گردو پیوندی کرج علاوه بر تخصص در تولید گردو، ارقام مختلف نهال میوه را نیز با هدف تأمین نیاز باغداران و علاقهمندان به کشت انواع درختان میوه عرضه میکند. برای انتخاب بذر مناسب جهت تولید پایه، یا انتخاب نهال پیوندی برای احداث باغ، توجه به اقلیم، کیفیت بذر یا نهال، زمان کاشت و هدف باغ اهمیت دارد. دریافت مشاوره پیش از کاشت یا سفارش میتواند مسیر انتخاب بذر و نهال مناسب را برای باغدار روشنتر کند.
جمعبندی
قطع آب نهال گردو در شهریور یک تکنیک مدیریتی برای کاهش رشد رویشی و کمک به آماده شدن نهال برای پاییز و سرمای احتمالی است، اما معنای آن خشکاندن ریشه یا حذف کامل آب نیست. باغدار باید با توجه به سن نهال، نوع خاک، دمای هوا، میزان بارندگی و وضعیت رشد شاخهها، فاصله آبیاری را بهتدریج افزایش دهد.
اگر نهال هنوز رشد سبز و فعال دارد، آبیاری سنگین و تغذیه نیتروژنه میتواند این روند را طولانی کند. در مقابل، خشکی شدید خاک نیز فشار زیادی به ریشه وارد میکند. بهترین نتیجه زمانی به دست میآید که باغدار بین نیاز ریشه به رطوبت و نیاز نهال به کاهش رشد رویشی تعادل برقرار کند.
شناسنامه مقاله :
نویسنده : مهندس نیلوفر محمدی ، کارشناس ارشد باغبانی
نوشته شده توسط : دکتر سارا تهرانی
بازبینی علمی : تیم مرکز تخصصی نهالستان گردو پیوندی کرج / gerdo.org
اخرین به روزرسانی : 1405/07/8