مقالات

بذر گردوی سیاه آمریکایی (Juglans nigra)؛ غول مقاومت به بلایت و شانکر برای پایه‌سازی

بذر گردوی سیاه آمریکایی Juglans nigra + انتخاب بذر سالم برای تولید پایه قوی

بذر گردوی سیاه آمریکایی (Juglans nigra)؛ غول مقاومت به بلایت و شانکر برای پایه‌سازی

اگر قرار باشد برای تولید پایه گردو فقط به سرعت جوانه‌زنی یا اندازه بذر توجه کنیم، بخش مهمی از داستان را از دست می‌دهیم. پایه درخت سال‌ها وظیفه تأمین آب و عناصر غذایی، استقرار در خاک و پشتیبانی از تاج درخت را بر عهده دارد و به همین دلیل انتخاب گونه پایه می‌تواند روی سلامت و رشد درخت آینده اثر جدی بگذارد. بذر گردوی سیاه آمریکایی با نام علمی Juglans nigra یکی از گونه‌هایی است که در بحث پایه‌های گردو توجه زیادی به خود جلب کرده است؛ زیرا ویژگی‌های ریشه‌ای و سازگاری آن در برخی برنامه‌های پایه‌سازی ارزش بررسی دارد.

با این حال، عبارت «غول مقاومت به بلایت و شانکر» نباید به معنی مصونیت کامل از تمام بیماری‌ها برداشت شود؛ گردوی سیاه نیز مانند سایر گونه‌های گردو می‌تواند با بیماری‌ها و آفات مختلف درگیر شود و حتی در بعضی بیماری‌های اختصاصی گردو، واکنش آن اهمیت ویژه‌ای دارد.

دلیل جذابیت این گونه برای پایه‌سازی فقط مقاومت بیماری نیست. گردوی سیاه آمریکایی از نظر ژنتیکی با گردوی ایرانی یا انگلیسی (Juglans regia) تفاوت دارد و همین تفاوت باعث شده در برنامه‌های اصلاحی و مطالعات پایه‌های گردو مورد توجه قرار بگیرد. پایه مناسب باید علاوه بر سلامت ریشه، با خاک، آب، اقلیم، رقم پیوندک و شرایط بیماری‌های منطقه هماهنگ باشد.

چرا گردوی سیاه آمریکایی برای پایه‌سازی این‌قدر مورد توجه قرار گرفته است؟

گردوی سیاه آمریکایی یکی از گونه‌های شناخته‌شده جنس Juglans است که بومی بخش‌هایی از آمریکای شمالی محسوب می‌شود. این گونه در شرایط طبیعی درختی بزرگ و قدرتمند تشکیل می‌دهد و سیستم ریشه‌ای آن می‌تواند نقش مهمی در استقرار درخت داشته باشد. همین خصوصیات باعث شده پژوهشگران و تولیدکنندگان نهال، آن را در کنار سایر گونه‌های گردو برای بررسی ویژگی‌های پایه‌ای مورد توجه قرار دهند. البته ارزش یک پایه فقط با قدرت رشد سنجیده نمی‌شود؛ پایه باید با رقم پیوندی سازگار باشد و در برابر مشکلات خاک و بیماری منطقه نیز عملکرد قابل قبولی داشته باشد.

یکی از نکات مهم این است که «گردوی سیاه» را نباید با «پایه سیاه» به‌عنوان یک مفهوم کاملاً یکسان در همه کشورهای تولیدکننده گردو اشتباه گرفت. در کالیفرنیا، برای مثال، گردوی سیاه شمال کالیفرنیا در کنار پایه‌های پارادوکس و پایه‌های گردوی انگلیسی در آزمایش‌های مختلف بررسی شده است. پژوهش‌های UC نیز نشان داده‌اند که انتخاب پایه می‌تواند روی رشد تنه و عملکرد درختان گردوی پیوندی اثر بگذارد و تفاوت بین منابع پایه همیشه ناچیز نیست.

آیا گردوی سیاه واقعاً در برابر بلایت و شانکر مقاوم است؟

اینجا باید میان چند بیماری تفاوت بگذاریم. اصطلاح «بلایت» می‌تواند به بیماری‌های مختلفی اشاره کند و شانکر نیز یک عنوان کلی برای آسیب‌های چوبی و پوستی ناشی از عوامل مختلف است. بنابراین نمی‌توان گفت Juglans nigra در برابر تمام بلایت‌ها و شانکرها مقاومت کامل دارد. حتی UC IPM گزارش می‌کند که گردوی سیاه می‌تواند به بیماری‌هایی مانند آنتراکنوز مبتلا شود و در برخی شرایط علائم قابل توجهی نشان دهد.

از طرف دیگر، ویژگی‌های خاص گردوی سیاه در برابر برخی مشکلات پایه باعث شده همچنان برای مطالعه و پایه‌سازی جذاب باشد. برای مثال، در بیماری بلک‌لاین گردو، پایه گردوی سیاه واکنش شدیدی به ویروس Cherry leafroll نشان می‌دهد و در محل پیوند خط سیاه مشخصی شکل می‌گیرد؛ همین موضوع نشان می‌دهد که کلمه «مقاوم» بدون مشخص کردن عامل بیماری می‌تواند گمراه‌کننده باشد. بنابراین اگر هدف باغدار انتخاب پایه برای یک منطقه مشخص است، باید نام بیماری و واکنش واقعی پایه را جداگانه بررسی کند.

تفاوت مقاومت ژنتیکی با تحمل بیماری در پایه گردو چیست؟

مقاومت و تحمل دو مفهوم یکسان نیستند. یک پایه مقاوم ممکن است توانایی جلوگیری از استقرار یا گسترش یک عامل بیماری‌زا را داشته باشد، در حالی که پایه متحمل ممکن است بیماری را تحمل کند اما افت رشد یا خسارت آن محدود بماند. این تفاوت برای پایه‌سازی اهمیت زیادی دارد، زیرا ممکن است یک پایه در برابر یک بیماری خاص عملکرد خوبی داشته باشد ولی در برابر مشکل دیگری، مانند شوری، پوسیدگی ریشه یا نماتد، انتخاب مناسبی نباشد.

به همین دلیل انتخاب بذر گردوی سیاه آمریکایی باید با توجه به مشکل اصلی زمین انجام شود. اگر باغ با بیماری خاصی درگیر است، ابتدا باید عامل بیماری تشخیص داده شود و سپس منابع علمی درباره واکنش پایه‌های مختلف بررسی شوند. انتخاب پایه صرفاً با یک جمله تبلیغاتی مانند «مقاوم به بیماری» می‌تواند تصمیم پرریسکی باشد، زیرا پایه باید چندین ویژگی را همزمان داشته باشد.

چرا انتخاب پایه برای درخت پیوندی از انتخاب رقم هم مهم‌تر می‌شود؟

وقتی باغدار یک رقم مشهور را انتخاب می‌کند، معمولاً بیشتر توجه خود را روی میوه، زمان برداشت، کیفیت مغز و عملکرد احتمالی می‌گذارد. در حالی که بخش زیرزمینی درخت نیز نقش بسیار مهمی در آینده باغ دارد. پایه روی قدرت رشد، استقرار ریشه و واکنش درخت به بخشی از شرایط خاک اثر می‌گذارد و پیوندک نیز صفات رقم مورد نظر را در قسمت هوایی درخت شکل می‌دهد.

پژوهش‌های مقایسه پایه‌های گردو در کالیفرنیا نشان داده‌اند که درختان یک رقم مشخص می‌توانند روی پایه‌های مختلف از نظر رشد تنه و عملکرد تفاوت داشته باشند. در یکی از مطالعات، پایه‌های پارادوکس در بسیاری از سال‌ها رشد و عملکرد تجمعی بیشتری نسبت به منابع مختلف پایه گردوی انگلیسی داشتند، در حالی که برخی منابع انگلیسی رشد و عملکرد پایین‌تری نشان دادند. این یافته‌ها یک پیام مهم دارند: انتخاب پایه را نمی‌توان یک مرحله فرعی و بی‌اهمیت در احداث باغ دانست.

بذر گردوی سیاه آمریکایی برای تولید پایه چه مزیتی دارد؟

تکثیر بذری امکان تولید تعداد زیادی پایه را فراهم می‌کند و از نظر ژنتیکی نیز تنوع ایجاد می‌کند. این تنوع برای اصلاح نباتات ارزشمند است، زیرا پژوهشگر می‌تواند نهال‌های مختلف را از نظر رشد، سازگاری و واکنش به بیماری مقایسه کند. در تولید تجاری نیز نهال‌های بذری سالم می‌توانند به‌عنوان پایه رشد کنند و پس از رسیدن به شرایط مناسب، رقم مورد نظر روی آن‌ها پیوند بخورد.

با این حال، بذر یک کلون نیست. هر نهال بذری ترکیب ژنتیکی خودش را دارد و ممکن است از نظر قدرت رشد یا ویژگی‌های ریشه با نهال دیگر متفاوت باشد. بنابراین اگر تولیدکننده پایه می‌خواهد یکنواختی بیشتری ایجاد کند، باید منبع بذر را مشخص نگه دارد، نهال‌ها را از نظر سلامت و رشد غربال کند و پایه‌های ضعیف را کنار بگذارد.

آیا هر بذر گردوی سیاه آمریکایی برای پایه‌سازی مناسب است؟

خیر. منشأ بذر اهمیت زیادی دارد. بذری که از درخت سالم و سازگار با شرایط منطقه جمع‌آوری شده باشد، برای تولید پایه انتخاب منطقی‌تری نسبت به بذری است که از درخت ضعیف، بیمار یا ناشناخته گرفته شده باشد. همچنین سلامت بذر در زمان کاشت روی جوانه‌زنی و استقرار اولیه نهال اثر می‌گذارد.

تولیدکننده حرفه‌ای باید به جای تمرکز صرف بر ظاهر بذر، مسیر کامل تولید پایه را کنترل کند. بذر سالم، محیط جوانه‌زنی مناسب، مدیریت آبیاری، تغذیه متعادل و حذف نهال‌های ضعیف، مجموعه‌ای از اقدامات هستند که کیفیت پایه نهایی را بالا می‌برند. در این فرایند، هدف فقط تولید یک نهال سبز نیست؛ هدف تولید ریشه‌ای است که بتواند سال‌ها یک پیوندک تجاری را پشتیبانی کند.

آیا گردوی سیاه برای همه خاک‌ها و اقلیم‌ها پایه مناسبی است؟

هیچ پایه‌ای برای تمام خاک‌ها و اقلیم‌ها بهترین گزینه نیست. حتی پایه‌ای که در یک منطقه عملکرد خوبی دارد، ممکن است در خاک شور، خاک سنگین یا زمین دارای زهکشی ضعیف نتیجه متفاوتی نشان دهد. برای مثال، UC IPM درباره برخی پایه‌های گردو تأکید می‌کند که مشکلاتی مانند نماتد، فیتوفترا و شوری خاک می‌توانند انتخاب پایه را تحت تأثیر قرار دهند. بنابراین قبل از انتخاب پایه، باید وضعیت واقعی زمین را شناخت.

اگر خاک باغ سنگین است و آب مدت زیادی اطراف ریشه باقی می‌ماند، صرف انتخاب یک گونه مقاوم به یک بیماری خاص مشکل را حل نمی‌کند. ریشه برای رشد مناسب به آب و اکسیژن نیاز دارد و مدیریت ضعیف زهکشی می‌تواند زمینه بسیاری از مشکلات ریشه‌ای را فراهم کند. در چنین زمینی، آزمایش خاک و بررسی عمق لایه‌های متراکم باید در کنار انتخاب پایه قرار بگیرد.

بذر گردوی سیاه آمریکایی چه تفاوتی با پایه پارادوکس دارد؟

یکی از اشتباهات رایج در بازار نهال، یکی دانستن گردوی سیاه و پارادوکس است. پارادوکس معمولاً به هیبریدهای حاصل از گونه‌های مختلف گردو، به‌ویژه ترکیب‌های مرتبط با گردوی سیاه و گردوی انگلیسی، اشاره دارد. در مقابل، Juglans nigra یک گونه مستقل است. بنابراین وقتی درباره بذر گردوی سیاه آمریکایی صحبت می‌کنیم، نباید مشخصات آن را بدون بررسی به یک پایه پارادوکس نسبت دهیم.

این تفاوت فقط نام‌شناسی نیست. پژوهش‌های پایه گردو نشان داده‌اند که منابع مختلف پایه از نظر رشد، عملکرد و واکنش به بیماری تفاوت دارند. حتی UC IPM در بحث بلک‌لاین میان واکنش گردوی سیاه و پارادوکس تفاوت‌هایی را گزارش می‌کند؛ در گردوی سیاه خط سیاه در محل پیوند دیده می‌شود، در حالی که پارادوکس معمولاً می‌تواند شانکر رو به پایین از محل پیوند ایجاد کند.

چرا بیماری بلک‌لاین نشان می‌دهد انتخاب پایه چقدر حساس است؟

بلک‌لاین نمونه بسیار خوبی برای نشان دادن پیچیدگی رابطه میان پایه و پیوندک است. عامل این بیماری Cherry leafroll virus است و درختان گردوی انگلیسی روی برخی پایه‌های حساس می‌توانند در محل پیوند واکنش شدیدی نشان دهند. UC IPM توضیح می‌دهد که این واکنش باعث مرگ بخشی از بافت‌های محل اتصال پایه و پیوندک می‌شود و در نهایت انتقال آب و مواد غذایی مختل می‌شود.

جالب‌تر اینکه این بیماری نشان می‌دهد حتی «مقاومت» یک پایه می‌تواند در یک سیستم خاص پیامد متفاوتی داشته باشد. گردوی سیاه نسبت به ویروس واکنش حساسیتی نشان می‌دهد و همین واکنش با شکل‌گیری خط سیاه همراه است. بنابراین نمی‌توان از یک ویژگی ژنتیکی بدون توجه به بیماری، رقم پیوندک و محیط باغ، نتیجه‌گیری کلی کرد. پایه باید در قالب یک سیستم کامل ارزیابی شود.

آیا گردوی سیاه در برابر شانکرهای چوبی هم مصون است؟

مصونیت کامل وجود ندارد. شانکرهای گردو می‌توانند عوامل مختلفی داشته باشند و شرایط محیطی، زخم‌های هرس، آفتاب‌سوختگی و ضعف درخت نیز روی شدت برخی بیماری‌های چوبی اثر می‌گذارند. UC IPM درباره شانکرهای Botryosphaeria و Phomopsis توضیح می‌دهد که این قارچ‌ها می‌توانند از مسیر زخم‌های هرس، زخم آفتاب‌سوختگی، جای برگ و سایر زخم‌های گیاهی وارد شوند. بنابراین مدیریت زخم و سلامت کلی درخت در کنار انتخاب پایه اهمیت دارد.

پس اگر هدف از انتخاب گردوی سیاه، کاهش ریسک بیماری است، باید دقیقاً مشخص کنیم کدام بیماری مورد نظر است. برای یک بیماری ممکن است پایه خاصی مزیت داشته باشد، اما برای بیماری دیگری هیچ برتری قابل اتکایی نداشته باشد. این نگاه دقیق، جلوی تبلیغات اغراق‌آمیز درباره «پایه همه‌کاره» را می‌گیرد.

چه زمانی بذر گردوی سیاه برای پایه‌سازی انتخاب منطقی‌تری است؟

اگر باغدار یا نهالستان قصد تولید پایه و سپس پیوند رقم تجاری را داشته باشد، بذر گردوی سیاه می‌تواند در برنامه پایه‌سازی جایگاه داشته باشد؛ اما این انتخاب باید با هدف، منطقه و سازگاری پایه و پیوندک هماهنگ شود. درخت پایه قرار است سال‌ها در خاک باقی بماند و بنابراین انتخاب آن باید پیش از احداث باغ انجام شود، نه بعد از مشاهده مشکل.

در مناطق دارای بیماری‌های شناخته‌شده، ابتدا سابقه زمین را بررسی کنید. اگر باغ قبلی گردو داشته، ریشه‌های باقی‌مانده یا بیماری‌های خاکزی ممکن است روی تصمیم اثر بگذارند. در چنین شرایطی، آزمایش خاک، تشخیص بیماری و مشورت با متخصص پایه‌های گردو اهمیت بیشتری از انتخاب بر اساس نام گونه دارد.

چگونه بذر سالم گردوی سیاه آمریکایی را برای تولید پایه انتخاب کنیم؟

اولین مرحله، انتخاب درخت مادر سالم است. درختی که رشد ضعیف، علائم بیماری یا آسیب شدید دارد، منبع ایده‌آلی برای تولید بذر پایه نیست. پس از جمع‌آوری بذر نیز باید نمونه‌های آسیب‌دیده، پوچ یا مشکوک حذف شوند تا جمعیت پایه از ابتدا کیفیت مناسب‌تری داشته باشد.

در مرحله بعد باید شرایط جوانه‌زنی را کنترل کرد. بذر گردو به شرایط مناسب رطوبتی و سرمایی نیاز دارد و روش آماده‌سازی باید با گونه و هدف تولید هماهنگ شود. پس از سبز شدن نیز نهال‌های ضعیف، بیمار یا بدشکل را کنار بگذارید. این مرحله غربال‌گری اهمیت زیادی دارد، زیرا بذر خوب به‌تنهایی تضمین‌کننده پایه عالی نیست.

جدول مقایسه گردوی سیاه، گردوی انگلیسی و پایه‌های پارادوکس در پایه‌سازی

ویژگی گردوی سیاه آمریکایی گردوی انگلیسی پایه‌های پارادوکس
گونه یا گروه Juglans nigra Juglans regia هیبریدهای بین‌گونه‌ای
کاربرد در پایه‌سازی قابل بررسی کاربرد گسترده در برخی مناطق کاربرد مهم در برخی باغ‌های تجاری
تنوع ژنتیکی در بذر بالا بالا بسته به منشأ پایه
قدرت رشد وابسته به منبع و شرایط وابسته به منبع و خاک در بسیاری از مطالعات رشد قوی
واکنش به بلک‌لاین حساسیت واکنشی در محل پیوند واکنش متفاوت می‌تواند شانکر رو به پایین ایجاد کند
اهمیت بیماری‌شناسی نیازمند بررسی بیماری هدف وابسته به بیماری و خاک نیازمند بررسی بیماری و منطقه
بهترین کاربرد پایه‌سازی و مطالعات سازگاری پایه یا درخت پیوندی بسته به شرایط پایه تجاری در برخی سامانه‌ها

این مقایسه نشان می‌دهد که انتخاب پایه یک مسابقه ساده میان سه اسم نیست. نتیجه به نوع خاک، رقم پیوندک، عامل بیماری، کیفیت بذر و مدیریت باغ بستگی دارد. پژوهش‌های UC نیز تفاوت رشد و عملکرد پایه‌های گردو را تأیید کرده‌اند و نشان داده‌اند که پایه پارادوکس در برخی آزمایش‌ها رشد و عملکرد بیشتری از منابع مختلف پایه انگلیسی داشته است.

چرا پایه قوی به‌تنهایی موفقیت باغ گردو را تضمین نمی‌کند؟

قدرت رشد بالا همیشه به معنی بهترین پایه نیست. اگر پایه بیش از اندازه رشد کند اما با پیوندک سازگاری مناسبی نداشته باشد، نتیجه مطلوب حاصل نمی‌شود. همین موضوع درباره بیماری نیز صدق می‌کند؛ پایه ممکن است در برابر یک عامل خاص عملکرد مناسبی داشته باشد ولی نسبت به عامل دیگری حساس باشد.

از طرف دیگر، مدیریت باغ می‌تواند نتیجه پایه را تغییر دهد. آبیاری بیش از حد، زهکشی ضعیف، تغذیه نامتعادل، هرس نادرست و آسیب مکانیکی تنه، فشار بیماری را بالا می‌برند. برای نمونه، UC IPM ارتباط زخم‌های هرس و آفتاب‌سوختگی را با ورود برخی عوامل شانکر گردو توضیح می‌دهد. بنابراین پایه خوب باید همراه با مدیریت خوب قرار بگیرد.

برای تولید نهال پیوندی گردو چه زمانی باید پایه را انتخاب کرد؟

بهتر است انتخاب پایه قبل از خرید یا تولید نهال انجام شود. اگر ابتدا رقم را انتخاب کنید و بعد به فکر پایه بیفتید، ممکن است در مرحله نهایی مجبور شوید گزینه‌ای را بپذیرید که با شرایط زمین هماهنگ نیست. ابتدا خاک، آب، سابقه بیماری و اقلیم را بررسی کنید و سپس درباره پایه تصمیم بگیرید.

در مرحله بعد، رقم پیوندک را انتخاب کنید. پیوندک باید هدف اقتصادی باغ را تأمین کند و پایه باید وظیفه ریشه‌ای خود را در همان شرایط به‌خوبی انجام دهد. این رویکرد باعث می‌شود انتخاب فروش نهال گردو یا تولید نهال در نهالستان از یک تصمیم صرفاً بازاری به یک انتخاب فنی تبدیل شود.

هنگام انتخاب گردوی سیاه برای پایه‌سازی چه اشتباهاتی را نباید انجام دهیم؟

بزرگ‌ترین اشتباه، تبدیل یک ویژگی به یک حکم کلی است. اگر گردوی سیاه در یک پژوهش برای یک بیماری یا شرایط خاص عملکرد خوبی نشان داده باشد، نمی‌توان نتیجه گرفت که برای تمام خاک‌ها و تمام بیماری‌ها بهترین پایه است. چنین نتیجه‌گیری‌ای ویژگی واقعی پایه را بیش از حد ساده می‌کند.

چند اشتباه رایج را کنار بگذارید:

  • انتخاب بذر فقط بر اساس اندازه و ظاهر آن
  • یکی دانستن گردوی سیاه با پایه پارادوکس
  • تصور مقاومت کامل در برابر تمام شانکرها
  • نادیده گرفتن آزمایش خاک و آب
  • انتخاب پایه بدون توجه به رقم پیوندک
  • خرید نهال بدون پرسش درباره منشأ پایه
  • مقایسه قیمت بذر با نهال پیوندی بدون محاسبه زمان و هزینه تولید

هر کدام از این اشتباه‌ها می‌تواند مسیر احداث باغ را از هدف اولیه دور کند.

آیا بذر گردوی سیاه آمریکایی برای باغ تجاری انتخاب نهایی است؟

نه لزوماً. بذر گردوی سیاه آمریکایی بیشتر باید به‌عنوان یکی از گزینه‌های پایه‌سازی بررسی شود، نه به‌عنوان پاسخ قطعی برای تمام باغ‌های گردو. اگر هدف تولید نهال پیوندی است، ابتدا باید سازگاری پایه و پیوندک، شرایط خاک، بیماری‌های موجود و نیازهای اقلیمی بررسی شوند. در برخی سامانه‌ها ممکن است پایه دیگری عملکرد مناسب‌تری داشته باشد.

از طرف دیگر، تحقیقات پایه‌های گردو همچنان ادامه دارد و پژوهشگران به دنبال ترکیب‌هایی هستند که هم رشد مناسب داشته باشند و هم در برابر مشکلات بیماری و خاک عملکرد قابل قبول ارائه دهند. حتی در کالیفرنیا، پژوهش‌های پایه گردو روی تحمل بیماری‌ها و سازگاری پایه‌ها ادامه دارد.

مشاوره تخصصی برای انتخاب و خرید نهال

برای دریافت خدمات مشاوره‌ای درباره خرید نهال اصلاح شده و نهال‌های شناسنامه‌دار، همچنین آشنایی با روش صحیح کاشت گردو و انتخاب نهال مناسب، اهمیت زیادی دارد. کارشناسان نهالستان گردو پیوندی کرج می‌توانند با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، میزان سرمای زمستان، زمان گلدهی، نوع خاک، فضای کشت و هدف شما از احداث باغ، برای انتخاب نهال مناسب راهنمایی لازم را ارائه دهند.

نهالستان گردو پیوندی کرج علاوه بر تخصص در تولید گردو، ارقام مختلف نهال میوه را نیز با هدف تأمین نیاز باغداران و علاقه‌مندان به کشت انواع درختان میوه عرضه می‌کند. برای انتخاب بین ارقام مختلف، توجه به اقلیم، کیفیت نهال، زمان کاشت و هدف باغ اهمیت دارد. دریافت مشاوره پیش از سفارش می‌تواند مسیر انتخاب نهال و شروع کاشت را برای باغدار روشن‌تر کند.

جمع‌بندی

گردوی سیاه آمریکایی (Juglans nigra) به دلیل ویژگی‌های گونه‌ای و سابقه حضور در برنامه‌های پایه‌سازی، گزینه‌ای ارزشمند برای بررسی است. با این حال، عنوان «غول مقاومت به بلایت و شانکر» نباید به معنای مصونیت کامل تعبیر شود. گردوی سیاه نیز به بیماری‌هایی مانند آنتراکنوز حساس است و در بیماری بلک‌لاین، واکنش آن در محل پیوند اهمیت ویژه‌ای دارد. بنابراین انتخاب آن باید بر اساس بیماری هدف، شرایط خاک، اقلیم و سازگاری با پیوندک انجام شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *