مقالات

تکنیک سایبان توری (شید گلخانه) در باغات گردو؛ آیا جلوی سوختگی مغز را می‌گیرد؟

سایبان توری در باغ گردو + تأثیر شید گلخانه بر کاهش تابش و سوختگی مغز

تکنیک سایبان توری (شید گلخانه) در باغات گردو؛ آیا جلوی سوختگی مغز را می‌گیرد؟

آفتاب شدید تابستان فقط برگ‌های گردو را تحت فشار قرار نمی‌دهد؛ وقتی دمای هوا بالا می‌رود و تابش مستقیم برای ساعت‌های طولانی ادامه پیدا می‌کند، سطح میوه و حتی مغز گردو نیز آسیب می‌بیند. در چنین شرایطی، تکنیک سایبان توری به‌عنوان یکی از روش‌های کاهش شدت تابش می‌تواند بخشی از فشار گرمایی وارد بر درخت و میوه را کم کند. با این حال، شید گلخانه یک راه‌حل جادویی نیست و انتخاب درصد سایه، زمان نصب، ارتفاع توری و وضعیت آبیاری در نتیجه نهایی نقش مهمی دارند.

آفتاب‌سوختگی گردو معمولاً فقط یک تغییر ظاهری ساده نیست. UC IPM گزارش می‌کند که تابش مداوم خورشید می‌تواند روی پوست سبز گردو لکه‌های زرد تا قهوه‌ای ایجاد کند و در ادامه، مغز میوه حالت تیره و چروکیده پیدا کند. همین منبع تأکید دارد که سلامت تاج پوشش، آبیاری کافی و تغذیه مناسب در کاهش آسیب نقش دارند.

اگر شدت آسیب در چند سال متوالی بالا باشد، باغدار باید وضعیت درختان ضعیف و کم‌بازده را نیز بررسی کند. گاهی یک درخت به دلیل ضعف ریشه، انتخاب نامناسب رقم یا شرایط نامساعد اقلیمی، توان کافی برای تشکیل تاج متراکم و محافظت طبیعی از میوه‌ها را ندارد. در چنین شرایطی، خرید نهال گردو سالم و سازگار می‌تواند برای جایگزینی تدریجی درختان آسیب‌دیده گزینه منطقی‌تری باشد. البته هنگام تصمیم‌گیری، قیمت نهال را نباید جدا از کیفیت ریشه، سلامت پیوند، سازگاری رقم با منطقه و توان رشد درخت در نظر گرفت؛ زیرا هزینه واقعی باغ فقط به مبلغ اولیه خرید محدود نمی‌شود.

چرا آفتاب شدید می‌تواند کیفیت مغز گردو را کاهش دهد؟

مغز گردو برای رشد مناسب به یک درخت سالم و تاجی متراکم نیاز دارد. برگ‌ها بخش مهمی از انرژی تابشی را دریافت می‌کنند و با ایجاد سایه طبیعی، شدت تابش مستقیم روی میوه را کاهش می‌دهند. هر عاملی که تاج درخت را بیش از حد باز کند، می‌تواند میوه‌های بیشتری را در معرض نور مستقیم قرار دهد.

هرس شدید، تنش آبی، ضعف رشد و برخی مشکلات تغذیه‌ای می‌توانند تراکم مناسب برگ‌ها را کاهش دهند. در نتیجه، خوشه‌هایی که قبلاً زیر پوشش طبیعی برگ‌ها قرار داشتند، بیشتر در معرض گرمای روز قرار می‌گیرند. California Walnuts نیز به نقش تاج سالم و مدیریت آب در کاهش آفتاب‌سوختگی اشاره کرده و ارتباط تنش آبی با افزایش احتمال تیره‌شدن و چروکیدگی مغز را گزارش کرده است.

نکته مهم اینجاست که باغدار نباید هر مغز تیره را فوراً به یک علت واحد نسبت دهد. آفتاب‌سوختگی، تنش آبی و برخی آفات یا بیماری‌ها می‌توانند ظاهر مغز را تغییر دهند. بنابراین تشخیص باید بر اساس مجموعه نشانه‌ها انجام شود، نه فقط رنگ مغز.

تکنیک سایبان توری دقیقاً چه کاری در باغ گردو انجام می‌دهد؟

شید گلخانه با کاهش بخشی از تابش مستقیم، مقدار انرژی واردشده به سطح برگ و میوه را پایین می‌آورد. در نتیجه، باغدار می‌تواند در ساعات گرم روز فشار تابشی را کاهش دهد؛ اما این روش باید با شرایط اقلیمی و ساختار باغ هماهنگ شود.

توری سایه‌انداز اگر بیش از حد متراکم باشد، نور مورد نیاز فتوسنتز را نیز محدود می‌کند. از طرف دیگر، توری بسیار باز ممکن است اثر محافظتی کمی داشته باشد. بنابراین هدف، ایجاد تاریکی کامل نیست؛ باغدار باید شدت تابش را کنترل کند و همچنان نور کافی برای فعالیت طبیعی تاج باقی بگذارد.

تجربه‌های عمومی مدیریت گیاهان نیز نشان می‌دهد که سایه جزئی در دوره‌های تابش شدید می‌تواند از فشار گرمایی کم کند، در حالی که شیدهای بسیار متراکم برای بسیاری از گیاهان نور کافی باقی نمی‌گذارند.

در باغ تجاری گردو، همین موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا یک توری نامناسب می‌تواند علاوه بر کاهش گرما، الگوی نورگیری تاج را نیز تغییر دهد. به همین دلیل، استفاده از شید باید هدف مشخصی داشته باشد و باغدار آن را به‌عنوان بخشی از مدیریت تابش در نظر بگیرد، نه جایگزین کامل تاج سالم درخت.

آیا سایبان توری واقعاً جلوی سوختگی مغز گردو را می‌گیرد؟

پاسخ کوتاه این است: می‌تواند خطر و شدت آسیب را کاهش دهد، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده جلوگیری از سوختگی مغز نیست.

آفتاب‌سوختگی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که یک سمت میوه برای مدت طولانی در معرض تابش شدید قرار بگیرد. UC IPM نشانه شاخص این آسیب را تیرگی و چروکیدگی یک سمت مغز و تغییر رنگ و بافت همان سمت پوست سبز می‌داند.

اگر باغدار فقط روی شید تمرکز کند اما درخت همچنان با کم‌آبی، تاج ضعیف یا تغذیه نامتعادل روبه‌رو باشد، احتمال آسیب باقی می‌ماند. مدیریت آب اهمیت ویژه‌ای دارد؛ پژوهش‌های گزارش‌شده توسط California Walnuts نشان داده‌اند که افزایش تنش آبی در اواخر تابستان با افزایش خطر مغزهای تیره‌تر و چروکیده‌تر ارتباط دارد.

بنابراین سایبان توری باید در کنار چند اقدام دیگر قرار بگیرد:

  • حفظ تاج سالم و دارای پوشش برگ مناسب
  • تأمین آب کافی در دوره‌های گرم
  • جلوگیری از هرس شدید در زمان نامناسب
  • کنترل آفات و بیماری‌هایی که به سلامت تاج آسیب می‌زنند
  • انتخاب محل مناسب برای احداث باغ
  • تنظیم تراکم و درصد سایه توری بر اساس اقلیم

از کجا بفهمیم آفتاب‌سوختگی با بیماری یا آفت اشتباه نشده است؟

یکی از اشتباه‌های رایج باغداران، تشخیص آسیب فقط بر اساس تیره‌شدن مغز است. رنگ مغز به‌تنهایی علت مشکل را مشخص نمی‌کند. برای تشخیص دقیق‌تر باید پوست سبز، شکل لکه، محل آسیب و وضعیت خود میوه را نیز بررسی کرد.

در آفتاب‌سوختگی، معمولاً یک سمت میوه که بیشتر در معرض نور قرار گرفته، تغییر رنگ می‌دهد و همان بخش از مغز نیز می‌تواند تیره و چروکیده شود. UC IPM این الگوی یک‌طرفه را از نشانه‌های مهم آفتاب‌سوختگی معرفی می‌کند.

در مقابل، بیماری بلایت گردو می‌تواند روی برگ، میوه جوان و سایر اندام‌های سبز لکه‌های تیره ایجاد کند. در مراحل مختلف، شدت آسیب و شکل لکه‌ها تغییر می‌کند و همین موضوع تشخیص را دشوارتر می‌کند.

اگر علاوه بر تیرگی مغز، روی پوست سبز میوه لکه‌های آبسوخته، فرورفته یا ترک‌خورده مشاهده کردید، احتمال بیماری را جدی‌تر بگیرید. در چنین شرایطی، کاهش تابش با توری به‌تنهایی پاسخ مناسبی به مشکل نمی‌دهد و باغدار باید علت اصلی را بررسی کند.

چه زمانی نصب شید گلخانه برای باغ گردو منطقی‌تر است؟

همه باغ‌ها به سایبان توری نیاز ندارند. درختی که تاج سالم و متراکم دارد و آب کافی دریافت می‌کند، بخشی از میوه‌ها را با سایه طبیعی برگ‌ها محافظت می‌کند. در چنین باغی، نصب توری گسترده ممکن است هزینه و پیچیدگی اضافه ایجاد کند.

در مناطق بسیار گرم، باغ‌هایی با تابش شدید و درختان جوان یا باغ‌هایی که به دلیل هرس یا شرایط رشد، تاج بازتری دارند، سایه‌اندازی هدفمند می‌تواند کاربرد بیشتری پیدا کند.

پیش از نصب، این موارد را بررسی کنید:

  1. شدت تابش مستقیم در گرم‌ترین ساعات روز
  2. تراکم تاج و مقدار سایه طبیعی روی خوشه‌های میوه
  3. وضعیت آبیاری و میزان تنش درخت
  4. سن درختان و شکل توسعه تاج
  5. جهت ردیف‌های کاشت و مسیر حرکت خورشید
  6. میزان آسیب آفتاب‌سوختگی در سال‌های گذشته

چنین ارزیابی‌ای کمک می‌کند باغدار به جای نصب شتاب‌زده توری، ابتدا عامل اصلی فشار را پیدا کند.

درصد سایه شید را چگونه برای باغ گردو انتخاب کنیم؟

یک نسخه ثابت برای همه باغ‌های گردو وجود ندارد. درصد سایه باید با شدت تابش، اقلیم، سن درخت، تراکم تاج و هدف استفاده از توری هماهنگ شود.

اگر باغدار شید بسیار متراکم انتخاب کند، نور ورودی به تاج کاهش پیدا می‌کند. کاهش بیش از حد نور می‌تواند تعادل رشد و فتوسنتز را تحت تأثیر قرار دهد. در مقابل، توری بسیار سبک ممکن است در روزهای بسیار گرم اثر محدودی داشته باشد.

به همین دلیل، انتخاب شید را بهتر است بر اساس یک سؤال ساده انجام دهید: «هدف من کاهش شدت تابش در ساعات بحرانی است یا می‌خواهم بخش بزرگی از نور روز را حذف کنم؟» برای باغ گردو معمولاً هدف اول منطقی‌تر است.

همچنین باید فضای کافی بین توری و تاج در نظر گرفت تا جریان هوا مختل نشود. تماس مستقیم توری با شاخه‌ها و برگ‌ها می‌تواند نگهداری را دشوار کند و در برخی شرایط، تهویه نامناسب ایجاد کند.

شید را کجای باغ نصب کنیم تا بیشترین اثر را داشته باشد؟

نصب یک توری بزرگ روی کل باغ همیشه بهترین تصمیم نیست. باغدار می‌تواند ابتدا بخش‌هایی را که بیشترین آسیب را تجربه کرده‌اند شناسایی کند و سپس درباره سایه‌اندازی هدفمند تصمیم بگیرد.

موقعیت توری باید به گونه‌ای باشد که هم سایه کافی در ساعات حساس ایجاد کند و هم حرکت هوا را محدود نکند. ارتفاع مناسب سازه، استحکام پایه‌ها و امکان جمع‌کردن یا جابه‌جایی توری نیز اهمیت دارند.

در باغ‌های بزرگ، طراحی سازه باید با فاصله ردیف‌ها، ارتفاع درختان و تجهیزات مکانیزه هماهنگ شود. یک سازه نامناسب می‌تواند عملیات هرس، سمپاشی و برداشت را دشوار کند. بنابراین پیش از اجرای سایبان، مسیر حرکت ماشین‌آلات و دسترسی کارگران را نیز در نظر بگیرید.

آبیاری را فراموش نکنید؛ شید جای آب کافی را نمی‌گیرد

حتی بهترین سایبان توری نمی‌تواند یک درخت تشنه را به شرایط ایده‌آل برگرداند. درخت گردو برای حفظ تاج و رشد مناسب میوه به مدیریت دقیق آب نیاز دارد. زمانی که تنش آبی افزایش پیدا می‌کند، برگ‌ها توان کمتری برای حفظ شرایط مطلوب تاج دارند و خطر افت کیفیت میوه نیز بیشتر می‌شود.

بنابراین اگر باغدار پس از مشاهده آفتاب‌سوختگی فقط سراغ توری برود، ممکن است بخش اصلی مشکل همچنان باقی بماند. بهتر است برنامه آبیاری را با سن درخت، بافت خاک، اقلیم و مرحله رشد هماهنگ کنید.

درختان جوان نیز حساسیت بیشتری دارند و مدیریت آب برای آن‌ها اهمیت بالایی دارد. در این مرحله، انتخاب محل مناسب کاشت و تهیه نهال سالم می‌تواند از همان ابتدا بخشی از مشکلات آینده باغ را کاهش دهد.

آیا انتخاب رقم مناسب می‌تواند خطر آفتاب‌سوختگی را کاهش دهد؟

انتخاب رقم به‌تنهایی مشکل آفتاب‌سوختگی را حل نمی‌کند، اما ویژگی‌های رشد رقم روی ساختار تاج، زمان رشد و سازگاری درخت با اقلیم اثر می‌گذارد. به همین دلیل باغدار هنگام انتخاب رقم باید شرایط منطقه را در کنار هدف تولید در نظر بگیرد.

برای مناطق دارای سرمای دیررس، انتخاب نهال گردو دیرگل می‌تواند در مدیریت خطر سرمای بهاره اهمیت داشته باشد؛ البته این ویژگی را نباید با مقاومت کامل در برابر گرمای تابستان یا آفتاب‌سوختگی اشتباه گرفت.

از طرف دیگر، کیفیت پایه و پیوند نیز روی استقرار اولیه و توان رشد درخت اثر دارند. اگر هدف شما احداث باغ تجاری است، نهال گردو پیوندی را بر اساس سلامت ریشه، کیفیت محل پیوند، سازگاری با اقلیم و ویژگی‌های رقم ارزیابی کنید، نه فقط بر اساس ظاهر یا قیمت.

تکنیک سایبان توری چه زمانی نتیجه ضعیفی می‌دهد؟

اگر توری را بدون توجه به نیاز واقعی باغ انتخاب کنید، ممکن است نتیجه مطلوب نگیرید. سایه زیاد، تهویه ضعیف، سازه نامناسب یا نصب در زمان نامناسب می‌تواند مشکلات تازه‌ای ایجاد کند.

چند خطای رایج را جدی بگیرید:

  • انتخاب شید بسیار متراکم بدون بررسی نور مورد نیاز تاج
  • نصب توری بدون در نظر گرفتن مسیر باد
  • بی‌توجهی به آبیاری در روزهای گرم
  • پوشاندن کامل تاج بدون نیاز واقعی
  • نصب سازه‌ای که دسترسی به درخت را دشوار کند
  • استفاده از توری بدون بررسی شدت آفتاب‌سوختگی در سال‌های گذشته

توری باید بخشی از یک برنامه مدیریتی باشد. اگر باغدار آن را به‌عنوان تنها راه مقابله با گرما در نظر بگیرد، نتیجه معمولاً با انتظار او فاصله خواهد داشت.

چگونه بین سایه‌اندازی، آبیاری و تاج درخت تعادل ایجاد کنیم؟

مدیریت موفق باغ گردو به یک عامل وابسته نیست. تاج سالم، آب کافی، تغذیه متعادل و کنترل آفات در کنار مدیریت تابش قرار می‌گیرند و مجموع این عوامل شرایط بهتری برای رشد میوه ایجاد می‌کنند.

در یک باغ متعادل، برگ‌ها بخشی از نور شدید را کنترل می‌کنند و آبیاری مناسب از افزایش تنش جلوگیری می‌کند. اگر تاج به هر دلیل بیش از حد باز شده باشد، سایبان می‌تواند نقش کمکی داشته باشد. این رویکرد منطقی‌تر از آن است که باغدار از ابتدا کل باغ را با شید بپوشاند.

California Walnuts نیز بر اهمیت حفظ وضعیت مناسب آب و تاج برای کاهش آفتاب‌سوختگی تأکید کرده است. داده‌های این مجموعه نشان می‌دهند که مدیریت تنش آبی در اواخر تابستان می‌تواند روی کیفیت و اندازه محصول اثر بگذارد.

هنگام خرید نهال گردو چه نکاتی به آینده باغ کمک می‌کند؟

مشکلات تابستانی را باید از زمان احداث باغ هم در نظر گرفت. انتخاب نهال سالم، رقم سازگار و پایه مناسب، شرایط رشد درخت را از همان سال‌های نخست بهتر می‌کند. باغدار همچنین باید فاصله کاشت، جهت ردیف‌ها و میزان دریافت نور را متناسب با شرایط زمین تعیین کند.

یک نهالستان معتبر باید اطلاعاتی مانند رقم، پایه، وضعیت پیوند و شرایط مناسب کاشت را شفاف در اختیار خریدار قرار دهد. چنین اطلاعاتی تصمیم‌گیری را آسان‌تر می‌کند و اجازه می‌دهد باغدار رقم را بر اساس اقلیم و هدف تولید انتخاب کند.

در زمان خرید نهال نیز فقط به ارتفاع یا ظاهر سبز نهال توجه نکنید. ریشه سالم، محل پیوند مناسب، رشد متعادل و سازگاری رقم با منطقه، شاخص‌های مهم‌تری برای شروع یک باغ سالم هستند.

قیمت نهال چه ارتباطی با مدیریت هزینه‌های آینده باغ دارد؟

قیمت نهال فقط یکی از هزینه‌های ابتدایی احداث باغ است و نباید آن را جدا از کیفیت و سازگاری نهال بررسی کرد. یک نهال ارزان اما نامتناسب با اقلیم می‌تواند در سال‌های بعد هزینه‌های بیشتری برای اصلاح، جایگزینی یا نگهداری ایجاد کند.

از طرف دیگر، نهال گران‌تر نیز لزوماً انتخاب مناسب‌تری نیست. باغدار باید مشخصات فنی نهال، پایه، رقم، سلامت ریشه و کیفیت پیوند را کنار هزینه خرید قرار دهد و سپس تصمیم بگیرد.

همین نگاه در مدیریت سایبان نیز کاربرد دارد. خرید توری بسیار گران بدون محاسبه نیاز واقعی باغ، لزوماً بازده بیشتری ایجاد نمی‌کند. ابتدا باید شدت مشکل مشخص شود و بعد برای هزینه‌های سازه، توری، نصب و نگهداری تصمیم گرفت.

آیا سایبان توری می‌تواند کیفیت تجاری مغز گردو را حفظ کند؟

اگر آفتاب‌سوختگی عامل اصلی کاهش کیفیت باشد، سایه‌اندازی مناسب می‌تواند فشار تابش مستقیم را کمتر کند و احتمال آسیب را کاهش دهد. با این حال، کیفیت مغز فقط به تابش وابسته نیست.

تنش آبی، وضعیت تاج، آفات، بیماری‌ها و زمان برداشت نیز روی کیفیت محصول اثر دارند. UC IPM برای آفتاب‌سوختگی، تیرگی و چروکیدگی یک سمت مغز را از نشانه‌های شاخص معرفی می‌کند و تفاوت آن را با برخی آسیب‌های دیگر توضیح می‌دهد.

بنابراین اگر در زمان برداشت مغزها تیره یا چروکیده بودند، چند نمونه از بخش‌های مختلف باغ را بررسی کنید. مقایسه سمت آفتاب‌خورده و سمت سایه‌دار می‌تواند سرنخ خوبی بدهد. در صورت مشاهده نشانه‌های غیرمعمول، تشخیص آفت یا بیماری را نیز در نظر بگیرید.

ارتباط آفتاب‌سوختگی با بیماری‌های شاخه‌ای گردو را جدی بگیرید

آفتاب‌سوختگی فقط روی کیفیت میوه اثر نمی‌گذارد. آسیب شدید به پوست تنه و شاخه می‌تواند زخم ایجاد کند و مسیر ورود برخی عوامل بیماری‌زا را باز کند. UC IPM درباره بیماری‌های شاخه‌ای گردو توضیح می‌دهد که برخی عوامل قارچی از طریق ترک‌ها، آسیب سرما و آفتاب‌سوختگی وارد شاخه می‌شوند.

این موضوع اهمیت پیشگیری را بیشتر می‌کند. اگر باغدار همزمان با گرمای شدید، تنش آبی و زخم‌های پوستی روبه‌رو باشد، باید سلامت شاخه‌ها را نیز زیر نظر بگیرد.

در صورت مشاهده شاخه‌های بیمار، هرس را در هوای خشک انجام دهید و برش را تا رسیدن به چوب سالم ادامه دهید. ابزار هرس را نیز میان درختان آلوده و سالم ضدعفونی کنید تا احتمال انتقال عامل بیماری کاهش پیدا کند.

برای کاهش سوختگی مغز گردو چه برنامه‌ای داشته باشیم؟

بهترین نتیجه زمانی به دست می‌آید که باغدار چند اقدام را همزمان مدیریت کند. سایبان توری می‌تواند بخشی از فشار تابش را کم کند، اما سلامت تاج و مدیریت آب همچنان نقش اصلی دارند.

یک برنامه عملی می‌تواند این ترتیب را دنبال کند:

  1. بررسی سابقه آفتاب‌سوختگی در باغ
  2. شناسایی ردیف‌ها و درختانی که بیشترین تابش مستقیم را دریافت می‌کنند
  3. ارزیابی تراکم تاج و میزان سایه طبیعی برگ‌ها
  4. اصلاح برنامه آبیاری در دوره‌های گرم
  5. انتخاب درصد مناسب سایه برای شرایط منطقه
  6. نصب سازه با فاصله مناسب از تاج
  7. بررسی سلامت میوه و برگ‌ها در طول فصل
  8. ثبت میزان آسیب و مقایسه نتیجه در پایان فصل

ثبت این اطلاعات در چند سال متوالی به باغدار کمک می‌کند تصمیم‌های بعدی را بر اساس تجربه واقعی همان باغ بگیرد.

مشاوره تخصصی برای انتخاب و خرید نهال

برای دریافت خدمات مشاوره‌ای درباره خرید نهال اصلاح شده و نهال‌های شناسنامه‌دار، همچنین آشنایی با روش صحیح کاشت گردو و انتخاب نهال مناسب، اهمیت زیادی دارد. کارشناسان نهالستان گردو پیوندی کرج می‌توانند با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، میزان سرمای زمستان، زمان گلدهی، نوع خاک، فضای کشت و هدف شما از احداث باغ، برای انتخاب نهال مناسب راهنمایی لازم را ارائه دهند.

نهالستان گردو پیوندی کرج علاوه بر تخصص در تولید گردو، ارقام مختلف نهال میوه را نیز با هدف تأمین نیاز باغداران و علاقه‌مندان به کشت انواع درختان میوه عرضه می‌کند. برای انتخاب بین ارقام مختلف، توجه به اقلیم، کیفیت نهال، زمان کاشت و هدف باغ اهمیت دارد. دریافت مشاوره پیش از سفارش می‌تواند مسیر انتخاب نهال و شروع کاشت را برای باغدار روشن‌تر کند.

جمع‌بندی

تکنیک سایبان توری می‌تواند در باغ‌هایی که میوه‌ها تابش مستقیم و شدید دریافت می‌کنند، شدت فشار گرمایی و احتمال آفتاب‌سوختگی را کاهش دهد. با این حال، شید گلخانه به‌تنهایی کیفیت مغز را تضمین نمی‌کند. تاج سالم، آبیاری مناسب، انتخاب رقم سازگار و کنترل آفات و بیماری‌ها همچنان بخش اصلی مدیریت باغ را تشکیل می‌دهند.

اگر مغز گردو تیره و چروکیده شده است، ابتدا علت را مشخص کنید. آفتاب‌سوختگی معمولاً الگوی یک‌طرفه روی میوه و مغز ایجاد می‌کند، در حالی که بیماری‌ها و آفات می‌توانند نشانه‌های متفاوتی روی پوست، برگ و میوه نشان دهند.

نویسنده: مهندس نیلوفر محمدی، کارشناس ارشد باغبانی
ویراستار یا تهیه‌کننده محتوا: دکتر سارا تهرانی
بازبینی علمی: تیم مرکز تخصصی نهالستان گردو پیوندی کرج

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *