کیفیت آب چاه برای نهال گردو؛ تست EC و سدیم قبل از اینکه پول نهال‌ها سوخت شود

کیفیت آب چاه برای نهال گردو؛ تست EC و سدیم قبل از اینکه پول نهال‌ها سوخت شود

آب چاه می‌تواند سال‌ها باغ گردو را تغذیه کند یا بدون اینکه باغدار متوجه شود، رشد نهال‌ها را آرام‌آرام ضعیف کند. ظاهر آب معمولاً اطلاعات کاملی درباره کیفیت آن نمی‌دهد. آبی که شفاف و بدون بو به نظر می‌رسد، ممکن است نمک محلول زیادی داشته باشد یا سدیم آن برای خاک و ریشه مناسب نباشد. به همین دلیل تست آب چاه برای گردو باید قبل از احداث باغ و پیش از صرف هزینه سنگین برای خرید نهال، بخشی از برنامه تصمیم‌گیری باغدار باشد.

دو شاخص مهم در این آزمایش، EC و سدیم هستند. EC مقدار هدایت الکتریکی آب را نشان می‌دهد و به‌طور غیرمستقیم درباره میزان املاح محلول اطلاعات می‌دهد. سدیم نیز می‌تواند در خاک تجمع پیدا کند و به ساختمان خاک، نفوذ آب و تعادل عناصر غذایی آسیب بزند. البته فقط یک عدد نمی‌تواند درباره مناسب یا نامناسب بودن آب تصمیم نهایی بدهد؛ نوع خاک، زهکشی، بارندگی، اقلیم و روش آبیاری هم باید کنار نتیجه آزمایش قرار بگیرند.

اگر قصد احداث باغ دارید، انتخاب نهال سالم فقط بخشی از مسیر است. خرید نهال گردو زمانی نتیجه اقتصادی بهتری دارد که آب، خاک و اقلیم هم با نیاز نهال هماهنگ باشند. اگر آب چاه کیفیت مناسبی نداشته باشد، حتی یک نهال سالم نیز ممکن است در سال‌های بعد رشد ضعیف، برگ‌های کم‌رنگ یا کاهش توسعه ریشه نشان دهد. بنابراین قبل از کاشت، بهتر است کیفیت آب را بشناسید و برنامه مدیریت شوری را از همان ابتدا طراحی کنید.

چرا آب شفاف چاه همیشه آب سالم برای نهال گردو نیست؟

یکی از اشتباهات رایج این است که باغدار کیفیت آب را با ظاهر آن قضاوت کند. آب شفاف، بی‌رنگ و بدون رسوب لزوماً املاح کمی ندارد. بسیاری از نمک‌های محلول با چشم دیده نمی‌شوند و هیچ تغییر محسوسی در رنگ آب ایجاد نمی‌کنند.

آب چاه از لایه‌های مختلف زمین عبور می‌کند و در مسیر خود مواد معدنی گوناگونی دریافت می‌کند. نوع سنگ مادر، عمق چاه، شرایط سفره آب زیرزمینی و فعالیت‌های کشاورزی اطراف می‌توانند ترکیب آب را تغییر دهند. به همین دلیل ممکن است دو چاه در فاصله نه‌چندان زیاد، کیفیت کاملاً متفاوتی داشته باشند.

نهال گردو نیز نسبت به محیط ریشه حساس است. وقتی آب آبیاری املاح زیادی وارد خاک کند، بخشی از این املاح در محدوده ریشه باقی می‌ماند. آبیاری مکرر بدون زهکشی مناسب، این روند را تشدید می‌کند.

EC آب چاه چیست و چه چیزی درباره باغ گردو به ما می‌گوید؟

EC مخفف Electrical Conductivity یا هدایت الکتریکی است. این شاخص نشان می‌دهد آب تا چه اندازه توانایی عبور جریان الکتریکی دارد. هرچه یون‌ها و نمک‌های محلول در آب بیشتر باشند، هدایت الکتریکی نیز افزایش پیدا می‌کند.

باغدار معمولاً EC را با واحد دسی‌زیمنس بر متر یا dS/m می‌بیند. بعضی دستگاه‌های دستی نیز عدد را با واحد µS/cm نمایش می‌دهند. در این حالت باید به تبدیل واحد توجه کنید؛ هر ۱۰۰۰ میکروزیمنس بر سانتی‌متر تقریباً برابر با ۱ دسی‌زیمنس بر متر است.

با این حال، EC به تنهایی مشخص نمی‌کند کدام نمک در آب وجود دارد. دو نمونه آب ممکن است EC مشابه داشته باشند، اما ترکیب یونی متفاوتی ارائه دهند. همین موضوع اهمیت آزمایش کامل آب را نشان می‌دهد.

عدد EC پایین، متوسط یا بالا چه معنایی برای نهال گردو دارد؟

برای تفسیر آب، باید نتیجه آزمایش را در کنار شرایط باغ دید. یک عدد مرزی برای تمام خاک‌ها و اقلیم‌ها وجود ندارد. خاک شنی با زهکشی خوب می‌تواند بخشی از املاح را راحت‌تر از محدوده ریشه خارج کند، اما خاک سنگین و کم‌زهکش ممکن است نمک را مدت بیشتری نگه دارد.

به شکل کلی، هرچه EC آب افزایش پیدا کند، خطر ورود نمک بیشتر به محیط ریشه نیز بالا می‌رود. در آب با EC پایین، مدیریت شوری معمولاً ساده‌تر است. با افزایش EC، باغدار باید به زهکشی، مقدار آب، روش آبیاری و شست‌وشوی دوره‌ای خاک توجه بیشتری کند.

برای تصمیم‌گیری دقیق، بهتر است نتیجه آزمایش را همراه با EC خاک نیز بررسی کنید. آب ورودی فقط بخشی از داستان شوری باغ است.

جدول راهنمای اولیه تفسیر EC آب آبیاری

EC آب آبیاری	وضعیت کلی	توجه لازم برای باغ گردو
کمتر از ۰٫۷ dS/m	شوری پایین	معمولاً مدیریت ساده‌تری دارد
حدود ۰٫۷ تا ۱٫۵ dS/m	شوری متوسط	خاک و زهکشی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند
حدود ۱٫۵ تا ۳ dS/m	شوری قابل توجه	مدیریت دقیق آبیاری و خاک لازم است
بالاتر از ۳ dS/m	شوری بالا	پیش از احداث باغ، ارزیابی تخصصی اهمیت زیادی دارد

این اعداد را نباید حکم قطعی برای تمام باغ‌ها دانست. تحمل شوری به رقم، پایه، خاک، اقلیم و روش آبیاری نیز وابسته است. آزمایش کامل آب و خاک تصویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

سدیم آب چاه چرا می‌تواند از خود EC مهم‌تر شود؟

ممکن است باغدار فقط به EC نگاه کند و از سدیم غافل شود. این کار می‌تواند مشکل‌ساز باشد. سدیم علاوه بر ایجاد شوری، روی ساختمان خاک نیز اثر می‌گذارد. وقتی سدیم در کمپلکس تبادلی خاک افزایش پیدا کند، ذرات خاک تمایل بیشتری به پراکندگی پیدا می‌کنند.

خاک پراکنده و متراکم، مسیر نفوذ آب را محدود می‌کند. در نتیجه آب به‌جای نفوذ یکنواخت، روی سطح می‌ایستد یا مسیرهای محدودی پیدا می‌کند. ریشه نیز اکسیژن کمتری دریافت می‌کند و رشد آن افت می‌کند.

به همین دلیل در تست آب چاه برای گردو فقط عدد EC را نخواهید. مقدار سدیم و شاخص‌های مرتبط با آن نیز باید در برگه آزمایش وجود داشته باشند.

SAR چیست و چرا در کنار سدیم باید آن را جدی بگیریم؟

SAR یا نسبت جذب سدیم، رابطه سدیم با کلسیم و منیزیم آب را نشان می‌دهد. این شاخص برای ارزیابی خطر سدیمی شدن خاک اهمیت دارد. سدیم زمانی اثر نامطلوب بیشتری روی ساختمان خاک می‌گذارد که نسبت آن به کلسیم و منیزیم بالا باشد.

در نتیجه ممکن است یک آب، سدیم مشخصی داشته باشد اما به دلیل وجود کلسیم و منیزیم مناسب، رفتار متفاوتی در خاک نشان دهد. به همین دلیل آزمایش آب باید اطلاعات کافی برای محاسبه یا تفسیر SAR داشته باشد.

باغدارانی که آب چاه را برای چند سال متوالی مصرف می‌کنند، بهتر است تغییرات این شاخص را نیز دنبال کنند. کیفیت آب زیرزمینی همیشه ثابت نمی‌ماند و شرایط سفره آب می‌تواند تغییر کند.

فقط سدیم را آزمایش نکنید؛ این عناصر تصویر کامل‌تری می‌سازند

آزمایش آب آبیاری بهتر است چند پارامتر اصلی را در کنار هم نشان دهد. چنین آزمایشی به باغدار کمک می‌کند منبع مشکل را دقیق‌تر تشخیص دهد.

پارامترهای مهم شامل موارد زیر هستند:

• EC
• pH
• سدیم
• کلسیم
• منیزیم
• کلر
• بی‌کربنات
• سولفات
• بور
• TDS

هر کدام از این شاخص‌ها داستان جداگانه‌ای دارند. برای نمونه، کلر بالا می‌تواند در برخی شرایط به تجمع کلر در خاک و آسیب گیاهی منجر شود. بور نیز در غلظت بالا برای بسیاری از گیاهان مشکل ایجاد می‌کند.

TDS چه تفاوتی با EC دارد؟

TDS مقدار تقریبی کل مواد جامد محلول در آب را نشان می‌دهد. بسیاری از دستگاه‌های خانگی TDS را نمایش می‌دهند و کاربران تصور می‌کنند همین عدد برای تصمیم‌گیری کافی است.

TDS می‌تواند یک دید اولیه بدهد، اما ترکیب واقعی املاح را مشخص نمی‌کند. دو آب با TDS مشابه ممکن است نسبت‌های متفاوتی از سدیم، کلسیم، منیزیم و سایر یون‌ها داشته باشند.

برای باغ گردو، نتیجه آزمایشگاهی کامل ارزش بیشتری از یک عدد دستگاه دستی دارد. دستگاه TDS می‌تواند برای پایش دوره‌ای مفید باشد، اما جای آزمایش تخصصی آب را نمی‌گیرد.

pH آب چاه چه نقشی در آبیاری نهال گردو دارد؟

pH آب روی شرایط شیمیایی محیط ریشه اثر می‌گذارد. آب با pH نامناسب می‌تواند در طول زمان تعادل شیمیایی خاک را تغییر دهد. با این حال، pH آب را باید همراه با pH خاک بررسی کرد.

برای مثال، خاک آهکی و آب قلیایی می‌توانند شرایط متفاوتی نسبت به خاک اسیدی و آب با pH پایین ایجاد کنند. در چنین شرایطی دسترسی ریشه به بعضی عناصر غذایی تغییر می‌کند.

اگر برگ نهال علائم کمبود غذایی نشان می‌دهد، همیشه نباید سریع سراغ کود بروید. ابتدا خاک و آب را آزمایش کنید. گاهی عنصر در خاک وجود دارد، اما شرایط شیمیایی اجازه جذب مناسب را به ریشه نمی‌دهد.

آب شور چگونه به ریشه نهال گردو فشار وارد می‌کند؟

وقتی غلظت نمک در محلول خاک بالا برود، ریشه برای جذب آب با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شود. گیاه در چنین شرایطی باید انرژی بیشتری برای جذب آب صرف کند. حتی اگر خاک از نظر ظاهری مرطوب باشد، نهال ممکن است علائم تنش آبی نشان دهد.

این وضعیت یک تناقض مهم ایجاد می‌کند. باغدار خاک را خیس می‌بیند و تصور می‌کند نهال آب کافی دارد، اما ریشه به دلیل شوری نمی‌تواند آب را با سرعت مناسب جذب کند.

علائم می‌توانند شامل کاهش رشد، کوچک شدن برگ‌ها، سوختگی حاشیه برگ و افت شادابی باشند. البته همین علائم دلایل دیگری نیز دارند و فقط با مشاهده ظاهری نمی‌توان شوری آب را تشخیص داد.

سدیم چگونه ساختمان خاک باغ گردو را خراب می‌کند؟

سدیم بالا فقط روی خود نهال اثر نمی‌گذارد. خاک نیز در طول زمان تغییر می‌کند. تجمع سدیم می‌تواند باعث پراکندگی ذرات ریز خاک شود و منافذ عبور آب و هوا را کاهش دهد.

در چنین خاکی، نفوذ آب دشوارتر می‌شود. پس از آبیاری، سطح زمین ممکن است مدت زیادی خیس بماند. هنگام خشک شدن نیز سطح خاک می‌تواند پوسته ببندد و عبور هوا و آب را محدود کند.

این مشکل در خاک‌های رسی و سنگین اهمیت بیشتری دارد. اگر باغدار آب با سدیم بالا مصرف می‌کند، باید وضعیت خاک را نیز در دوره‌های مشخص آزمایش کند.

چرا خاک باغ و آب چاه باید با هم آزمایش شوند؟

آزمایش آب به تنهایی تصویر کاملی از وضعیت باغ نمی‌دهد. ممکن است آب EC نسبتاً بالایی داشته باشد، اما بارندگی طبیعی و زهکشی مناسب بخشی از املاح را از محدوده ریشه خارج کند.

از طرف دیگر، آبی با کیفیت متوسط می‌تواند در خاک سنگین و کم‌زهکش مشکل جدی ایجاد کند. بنابراین نتیجه نهایی به تعامل آب و خاک بستگی دارد.

بهترین کار این است که پیش از احداث باغ، یک نمونه آب چاه و یک نمونه خاک از عمق مناسب تهیه کنید. آزمایشگاه می‌تواند نتایج را جداگانه تحلیل کند و باغدار نیز می‌تواند آن‌ها را کنار هم قرار دهد.

نمونه آب چاه را چطور برای آزمایش برداریم؟

نمونه‌گیری اشتباه می‌تواند نتیجه آزمایش را تغییر دهد. اگر آب مدت زیادی داخل شیلنگ مانده باشد، بهتر است ابتدا آب را چند دقیقه تخلیه کنید تا نمونه تازه‌تر از خود چاه وارد ظرف شود.

ظرف نمونه نیز باید تمیز و مناسب آزمایش باشد. بطری‌های آلوده یا ظروفی که قبلاً مواد شوینده یا نوشیدنی در آن‌ها بوده‌اند، انتخاب مناسبی نیستند.

بهتر است پیش از نمونه‌گیری از آزمایشگاه درباره نوع ظرف و حجم مورد نیاز سؤال کنید. برخی آزمایش‌ها به شرایط نگهداری و انتقال مشخصی نیاز دارند.

هر چند وقت یک‌بار تست آب چاه برای گردو را تکرار کنیم؟

اگر کیفیت آب چاه ثابت باشد، آزمایش دوره‌ای می‌تواند تغییرات را مشخص کند. اما در برخی مناطق، سطح آب سفره زیرزمینی تغییر می‌کند و ترکیب آب نیز همراه آن تغییر می‌کند.

پس از خشکسالی طولانی، افت سطح آب چاه، حفر چاه عمیق‌تر یا تغییر محسوس مزه و رسوب آب، تکرار آزمایش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

برای باغ تجاری، نگه داشتن نتایج آزمایش‌های سال‌های مختلف بسیار مفید است. با مقایسه داده‌ها می‌توان روند تغییر EC، سدیم یا سایر شاخص‌ها را زودتر تشخیص داد.

اگر EC آب بالا بود، آیا باید از احداث باغ گردو منصرف شویم؟

نه همیشه. کیفیت آب نامناسب یک هشدار جدی است، اما تصمیم نهایی به مجموعه شرایط بستگی دارد. نوع خاک، زهکشی، میزان بارندگی، کیفیت آب، پایه و رقم گردو و روش آبیاری همگی اهمیت دارند.

در برخی شرایط، اصلاح مدیریت آبیاری و خاک می‌تواند خطر شوری را کاهش دهد. بهبود زهکشی، کنترل حجم آب، شست‌وشوی اصولی خاک و مدیریت منابع آب از جمله راهکارهای قابل بررسی هستند.

با این حال، اگر آب چاه شوری یا سدیمی شدن بسیار بالایی داشته باشد و امکان اصلاح شرایط نیز وجود نداشته باشد، احداث باغ تجاری ریسک زیادی پیدا می‌کند. این تصمیم بهتر است پیش از خرید تعداد زیادی نهال گرفته شود.

آب شیرین‌تر همیشه به معنی آب بهتر نیست

کیفیت آب فقط با کم یا زیاد بودن نمک مشخص نمی‌شود. تعادل کلسیم، منیزیم، سدیم، کلر، بی‌کربنات و سایر یون‌ها نیز اهمیت دارد.

گاهی باغدار با دیدن یک عدد TDS پایین خیال خود را راحت می‌کند، در حالی که یک پارامتر خاص می‌تواند برای خاک یا گیاه مشکل ایجاد کند. به همین دلیل آزمایش چندپارامتری ارزش بیشتری دارد.

اگر آب چاه تنها منبع آبی باغ است، کیفیت آن را مانند یک نهاده اصلی کشاورزی در نظر بگیرید. همان‌طور که کیفیت نهال و کود را بررسی می‌کنید، آب نیز به آزمایش نیاز دارد.

روش آبیاری می‌تواند اثر شوری آب را تغییر دهد

نوع آبیاری روی نحوه توزیع نمک در خاک اثر دارد. آبیاری قطره‌ای، سطحی و روش‌های عمقی هر کدام الگوی متفاوتی از حرکت آب و املاح ایجاد می‌کنند.

در سیستم قطره‌ای، نمک ممکن است در اطراف جبهه خیس‌شده حرکت کند و در بخش‌هایی از خاک تجمع پیدا کند. در روش‌های دیگر نیز الگوی تجمع متفاوت خواهد بود.

پس نتیجه آزمایش آب باید همراه با نوع سیستم آبیاری تفسیر شود. تغییر روش آبیاری بدون شناخت کیفیت آب، همیشه مشکل را حل نمی‌کند.

کیفیت آب چاه روی هزینه‌های آینده باغ هم اثر دارد

آب نامناسب می‌تواند هزینه باغ را در چند مسیر افزایش دهد. شوری بالا ممکن است رشد نهال را کاهش دهد، نیاز به مدیریت خاک را بیشتر کند و عمر مفید برخی تجهیزات آبیاری را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

از طرف دیگر، وقتی نهال رشد مطلوبی ندارد، باغدار ممکن است هزینه بیشتری برای کود، محرک رشد یا تعویض نهال پرداخت کند. در حالی که مشکل اصلی از همان ابتدا در کیفیت آب وجود داشته است.

به همین دلیل فروش نهال تنها زمانی برای باغدار ارزش واقعی دارد که آب و خاک نیز شرایط مناسبی برای رشد نهال فراهم کنند. پیشگیری در مرحله طراحی باغ معمولاً بسیار ارزان‌تر از اصلاح یک باغ آسیب‌دیده است.

قیمت نهال را بدون آزمایش آب مقایسه نکنید

وقتی باغدار قصد خرید تعداد زیادی نهال دارد، طبیعی است که قیمت نهال گردو برای او اهمیت داشته باشد. اما اختلاف چند درصدی قیمت نهال در برابر هزینه احداث یک باغ چندساله، تنها یکی از عوامل تصمیم‌گیری است.

اگر آب چاه کیفیت مناسبی نداشته باشد، حتی نهال گران‌قیمت و سالم نیز ممکن است با مشکل رشد روبه‌رو شود. بنابراین بهتر است هزینه آزمایش آب را بخشی از هزینه طراحی باغ بدانید.

این آزمایش کوچک می‌تواند از یک سرمایه‌گذاری اشتباه جلوگیری کند. پیش از آنکه نهال‌ها وارد زمین شوند، آب را بشناسید.

هنگام انتخاب نهالستان چه اطلاعاتی درباره آب و اقلیم بپرسیم؟

باغدار باید هنگام انتخاب نهالستان فقط درباره قیمت و رقم سؤال نکند. اطلاعاتی مانند پایه نهال، سن، شرایط اقلیمی مناسب رقم و حساسیت‌های احتمالی نیز اهمیت دارند.

اگر منطقه شما آب چاه با EC بالا دارد، این موضوع را هنگام انتخاب رقم و پایه مطرح کنید. کارشناسی که شرایط واقعی باغ را بداند، بهتر می‌تواند درباره انتخاب نهال و برنامه مدیریت آینده راهنمایی کند.

بهتر است نتیجه آزمایش آب را نیز همراه خود داشته باشید. یک عدد واقعی آزمایشگاهی بسیار ارزشمندتر از حدس درباره کیفیت آب است.

چک‌لیست تست آب چاه قبل از کاشت نهال گردو

پیش از احداث باغ، این موارد را آماده کنید:

• نمونه تازه آب چاه
• آزمایش EC
• مقدار TDS
• مقدار سدیم
• کلسیم و منیزیم
• محاسبه یا گزارش SAR
• pH آب
• کلر
• بی‌کربنات
• بور
• آزمایش خاک
• بررسی زهکشی زمین

این اطلاعات به شما کمک می‌کنند تصویر واقعی‌تری از ریسک آب داشته باشید. بعد از آن می‌توانید درباره روش آبیاری، اصلاح خاک و انتخاب رقم تصمیم دقیق‌تری بگیرید.

تست آب چاه برای گردو؛ هزینه‌ای کوچک قبل از یک سرمایه‌گذاری بزرگ

احداث باغ گردو تصمیمی چندساله است. نهال را می‌کارید و برای رسیدن به مرحله اقتصادی چند سال زمان صرف می‌کنید. اگر آب نامناسب باشد، مشکل ممکن است از همان سال اول آغاز شود، اما نشانه‌های آن همیشه سریع ظاهر نمی‌شوند.

تست آب چاه برای گردو کمک می‌کند قبل از کاشت، یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی را بشناسید. عدد EC، سدیم، SAR و سایر پارامترها به باغدار نشان می‌دهند که آب چه اثری روی خاک و ریشه خواهد داشت.

مهم‌تر از همه، نتیجه آزمایش باید با شرایط واقعی زمین تفسیر شود. آب، خاک، اقلیم و روش آبیاری یک مجموعه به‌هم‌پیوسته هستند. هیچ‌کدام را نباید جدا از دیگری دید.

مشاوره تخصصی برای انتخاب و خرید نهال

برای دریافت خدمات مشاوره‌ای درباره خرید نهال اصلاح شده و نهال‌های شناسنامه‌دار، همچنین آشنایی با روش صحیح کاشت گردو، انتخاب بذر سالم و مناسب و تشخیص نهال باکیفیت، اهمیت زیادی دارد. کارشناسان نهالستان گردو پیوندی کرج می‌توانند با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، میزان سرمای زمستان، زمان گلدهی، نوع خاک، فضای کشت و هدف شما از احداث باغ، برای انتخاب بذر یا نهال مناسب راهنمایی لازم را ارائه دهند.

نهالستان گردو پیوندی کرج علاوه بر تخصص در تولید گردو، ارقام مختلف نهال میوه را نیز با هدف تأمین نیاز باغداران و علاقه‌مندان به کشت انواع درختان میوه عرضه می‌کند. برای انتخاب بذر مناسب جهت تولید پایه، یا انتخاب نهال پیوندی برای احداث باغ، توجه به اقلیم، کیفیت بذر یا نهال، زمان کاشت و هدف باغ اهمیت دارد. دریافت مشاوره پیش از کاشت یا سفارش می‌تواند مسیر انتخاب بذر و نهال مناسب را برای باغدار روشن‌تر کند.

جمع‌بندی

کیفیت آب چاه یکی از عوامل مهم در موفقیت باغ گردو است و ظاهر آب نمی‌تواند سلامت آن برای آبیاری را تضمین کند. تست آب چاه برای گردو باید حداقل شاخص‌هایی مانند EC، سدیم، SAR، pH و TDS را در اختیار باغدار بگذارد تا خطر شوری و سدیمی شدن خاک پیش از احداث باغ مشخص شود.

EC بالا می‌تواند فشار اسمزی اطراف ریشه را افزایش دهد و سدیم بالا نیز ممکن است ساختمان خاک را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، نتیجه نهایی به نوع خاک، زهکشی، اقلیم و روش آبیاری هم وابسته است. بنابراین بهترین تصمیم زمانی شکل می‌گیرد که آزمایش آب و خاک را کنار هم ببینیم و پیش از کاشت نهال، برنامه مدیریت آب را مشخص کنیم.

شناسنامه مقاله :
نویسنده : مهندس نیلوفر محمدی ، کارشناس ارشد باغبانی
نوشته شده توسط : دکتر سارا تهرانی
بازبینی علمی : تیم مرکز تخصصی نهالستان گردو پیوندی کرج / gerdo.org
اخرین به روزرسانی : 1405/07/8